باشگاه‌آلومينيوم: مدتي‌است بسياري از کشورهاي دنيا در توليد آلومينيوم به‌سمت استفاده از قراضه و ضايعات آلومينيومي پيش رفته‌اند و يکي از دلايل موفقيت صنايع اين کشورها استفاده درست از اين ضايعات است.
قراضه‌هاي نقره‌اي چشم‌انتظار بازيافت مدرن
به گزارش باشگاه‌آلومينيوم به‌نقل‌از ماين‌نيوز، اما ايران باوجود محدوديت‌هايي همچون کمبود مواد اوليه براي توليد شمش آلومينيوم و همچنين محدوديت واردات شمش به‌دليل استفاده دوگانه آن در صنايع نظامي، موضوع جمع‌آوري و استفاده دوباره از ضايعات آلومينيومي را جدي نگرفته و به‌صورت محدود و سنتي اين کار در شهرها انجام مي‌شود، اين در حالي است که جمع‌آوري ضايعات آلومينيوم و استفاده دوباره آنها هم موجب کاهش قابل‌توجه مصرف انرژي و هم کاهش آلودگي‌هاي محيط‌زيستي کارخانه‌هاي آلومينيومي مي‌شود.
قراضه‌هايي همراه با ۳۰درصد صرفه‌جويي
قراضه‌هاي آلومينيوم در صنايع مختلف مانند صنعت خودروسازي، بيلت و در و پنجره‌سازي مي‌تواند مورد استفاده قرار گيرد. درباره اهميت ضايعات آلومينيوم و مصرف دوباره آنها در توليد آلومينيوم ابوالفضل رضايي دبير سنديکاي صنايع آلومينيوم ايران عنوان کرد: از آنجا که در صنعت آلومينيوم با کمبود مواد اوليه و ازسوي ديگر نيز به‌دليل مصرف دوگانه شمش آلومينيوم در صنايع نظامي با محدوديت واردات شمش روبه‌رو هستيم، از اين‌رو استفاده از ضايعات آلومينيوم از اهميت قابل‌توجهي برخورداراست. رضايي در ادامه خاطرنشان کرد: جمع‌آوري قراضه آلومينيوم در کشور به‌طور معمول به‌صورت سنتي جمع‌آوري مي‌شود و به چرخه توليد بازمي‌گردد و بيشتر هم جذب صنايع آلياژي و ريخته‌گري بيلت مي‌شود. البته بسته به خلوص آن بايد مورد استفاده قرارگيرد.
وي با اشاره به اينکه ضايعات آلومينيوم و ذوب دوباره آنها موجب صرفه اقتصادي مي‌شود، عنوان کرد: ضايعات آلومينيوم که به چرخه توليد بازمي‌گردد حدود ۳۰درصد موجب صرفه‌جويي انرژي مي‌شود، چراکه در توليد آلومينيوم و در تبديل پودر آلومينا به شمش آلومينيوم انرژي بسيار بالايي مي‌طلبد که اگر از ضايعات استفاده شود، اين ميزان مصرف انرژي در حد قابل‌توجهي کاهش مي‌يابد. از اين‌رو بسياري از کشورها از ضايعات آلومينيوم به بهترين نحو ممکن استفاده مي‌کنند. براي مثال بزرگترين مصرف‌کننده ضايعات آلومينيوم کشور امريکا است. وي در پاسخ به اين پرسش که جمع‌آوري ضايعات آلومينيوم در ايران به چه صورت است و آيا تصميمي براي جمع‌آوري مکانيزه آن شده است، گفت: جمع‌آوري ضايعات آلومينيوم به‌صورت سنتي و دستي انجام مي‌شود و هنوز تصميمي براي جمع‌آوري مکانيزه آن گرفته نشده است تا از اين سبک و سياق سنتي خارج شود. دبير سنديکاي صنايع آلومينيوم ايران در ادامه خاطرنشان کرد: موضوع ديگر آن است که زباله‌ها از مبدا تفکيک نمي‌شوند و اين موضوع سبب هدررفت بسياري از ضايعات آلومينيومي مي‌شود. همچنان اين ضايعات به‌صورت سنتي جمع‌آوري و در مکاني دپو مي‌شود و پس از دپو تفکيک آن آغاز مي‌شود. از اين‌رو با توجه به سامانه سنتي جمع‌آوري قراضه‌ها، آماري از ميزان ضايعات آلومينيومي در دست نيست. رضايي در پاسخ به اين پرسش که با توجه به ميزان صرفه‌جويي که ضايعات آلومينيوم در مصرف انرژي ايجاد مي‌کنند، به‌دنبال اين موضوع تا چه اندازه تفاوت قيمتي ايجاد مي‌شود، گفت: در بخش‌هايي چون آلياژسازي و پروفيل‌سازي با توجه به اينکه ضايعات مورد استفاده قرار مي‌گيرد، سبب کاهش نرخ تمام‌شده مي‌شود. در بخش پروفيل زماني که ضايعات استفاده مي‌شود، نرخ تمام‌شده آن در بيلت کاهش پيدا مي‌کند. اما موضوع اين است که ساخت پروفيل نيز همراه با ضايعاتي است که دوباره مورد استفاده قرار مي‌گيرد و بخش عمده‌اي به‌دليل نداشتن استاندارد وسامانه نظارتي در اين بخش است. اين ضايعات دوباره وارد مدار توليد مي‌شود و با نرخ پايين‌تر به فروش مي‌رسد و اين موضوع سبب آسيب به توليدکنندگاني مي‌شود که از بيلت استاندارد توليد مي‌کنند و بازار را نسبت به اين محصولات دل‌چرکين مي‌کنند. وي در پاسخ به اين پرسش که از نظر کيفيت توليد شمش آلومينيوم با پودر آلومينا و ضايعات چه تفاوتي وجود دارد، عنوان کرد: اگر آلومينيومي که از ضايعات به‌دست مي‌آيد، آلياژسازي شود و ميزان ضايعات را به‌درستي با شمش و بيلت ترکيب کنند، مشکلي وجود نخواهد داشت. اما مسئله اين است که در پروفيل‌سازي، آلياژ به‌دست آمده، آلياژ مطلوب نيست و ممکن است از ضايعاتي که تفکيک نشده به‌دست آمده باشد، چون ضايعات بايد تفکيک شود تا به مرحله ذوب برسند. اما از آنجايي که مرحله تفکيک و جداسازي مرحله هزينه‌بري است، اين مرحله را حذف مي‌کنند. دبير سنديکاي صنايع آلومينيوم ايران در پاسخ به اين پرسش که واردات قراضه به چه ميزان است، گفت: تا حدي واردات قراضه از سمت تاجيکستان است. البته از سمت عراق نيز ضايعاتي با عنوان شمش‌هاي عراقي وارد کشور مي‌شود، اين شمش‌ها در منطقه کردستان عراق ذوب مي‌شود و با عنوان شمش‌هاي موزاييکي و به‌صورت نرم و خشک وارد ايران مي‌شود. اين شمش‌ها در ايران دوباره ذوب مي‌شود و به‌دليل مواد آن بيشتر در صنايع آلياژي و پروفيلي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. رضايي در پايان تاکيد کرد: بيشتر کشورهاي دنيا از ضايعات خود نهايت استفاده را مي‌کنند. کشوري مانند ترکيه هم در فولاد و هم در آلومينيوم بزرگترين استفاده و واردکننده ضايعات به‌شمار مي‌رود، چراکه استفاده از ضايعات آلومينيوم سبب کاهش هزينه در انرژي و درنهايت کاهش نرخ تمام‌شده مي‌شود. منتهي به‌صورت دقيق از اين ضايعات آلياژسازي مي‌کنند که ما در اين مرحله خيلي به‌صورت دقيق و مهندسي‌شده عمل نمي‌کنيم.
بازگشت ضايعات آلومينيوم به چرخه توليد
همچنين درباره تفاوت آلومينيومي که از ضايعات به‌دست مي‌آيد، اميرحسين بابايي رئيس بازرگاني خارجي گروه کارخانه‌هاي توليد نورد آلومينيوم اظهار کرد: آلومينيوم فلزي است که قابليت بازيافت ضايعات را دارد که حاصل اين بازيافت دو نوع محصول مختلف است که اولي شمش آلومينيوم با گريد و خلوص بالاي ۹۷ درصد است که «آلومينيوم پايه» ناميده مي‌شود و به وسيله شرکت‌هاي توليدکننده ورق مورد استفاده قرار گيرد. محصول دوم شمش يا بيلت با خلوص پايين‌تر از ۹۷ درصد است که «آلومينيوم ثانويه» ناميده مي‌شود که در صنايع پايين‌دستي براي مثال در پروفيل‌سازي کاربرد دارد. بابايي با اشاره به کيفيت ضايعات آلومينيوم عنوان کرد: همگن بودن ضايعات در توليد محصول نهايي نقش بسزايي دارد، براي مثال ضايعات کارخانه‌هاي قوطي‌سازي يا صنايع خاص که از آلياژي همگن استفاده مي‌کنند بسيار ارزشمندتر از ضايعات مخلوط حاصل از جمع‌آوري شهري است. وي تاکيد کرد: به يقين قراضه مي‌تواند سهمي از نياز بازار به مواد اوليه را تامين کند. البته ترکيب آلومينيوم ثانويه با آلومينيوم پايه در هرمزال و المهدي انجام نمي‌شود و تنها واحدي که اين فرآوري را انجام مي‌دهد، واحد ايرالکو است که حاصل آن توليد انواع بيلت و شمش‌هاي آلياژي است. رئيس بازرگاني خارجي گروه کارخانه‌هاي توليد نورد آلومينيوم افزود: همان‌گونه که عنوان شد به‌طور کلي ۲ نوع ضايعات و قراضه وجود دارد که به عبارتي به ضايعات همگن و هم‌آلياژ و ضايعات غيرهمگن طبقه‌بندي مي‌شود. ضايعات صنعتي کارخانه‌ها بيشتر به‌صورت همگن است که استفاده از آنها بسيار ساده‌تر است، براي مثال تمامي ضايعات خطوط توليد ورق آلومينيومي در شرکت نورد آلومينيوم دوباره ذوب مجدد و مصرف مي‌شود، زيرا آلياژ آنها مشخص و قابل مصرف مجدد است، ولي ضايعات غيرصنعتي مانند ضايعات شهري که به‌صورت دستي جمع‌آوري شده، بسيار ناهمگن بوده و بازيافت آنها کاري دشواري است. براي مثال قوطي‌هاي نوشابه و مايعات، ظروف يکبار مصرف آلومينيومي و.... هر کدام آلياژ خاص خود را دارند و بعضي از آنها با داشتن روکش‌هاي رنگي و لاک‌دار علاوه بر متفاوت بودن آلياژ دشواري‌هاي زيادي در ساخت شمش حاصل از ذوب مجدد دارند و در عمل اين گروه از شمش‌ها و ضايعات براي کارخانه‌هاي ساخت ورق و صنعتي بزرگ قابل مصرف نيست. بابايي با اشاره به اينکه سامانه جديدي براي جمع‌آوري ضايعات آلومينيوم وجود ندارد، گفت: جمع‌آوري ضايعات يا به‌صورت دستي در سطح شهر و يا به‌صورت صنعتي که مربوط به صنايع است انجام مي‌شود.وي در پاسخ به اينکه آيا از نظر نرخ و کيفيت بين شمشي که با قراضه توليد شده باشد و شمشي که با آلومينا ساخته مي‌شود، تفاوت وجود دارد، گفت: شمش حاصل از آلومينا شمشي با خلوص بالاست و شمش پايه است، ولي شمش‌هاي حاصل از ذوب مجدد با خلوص کمتر از ۹۷درصد کيفيتي پايين دارند و ترکيبات آنها از استاندارد خاصي پيروي نمي‌کند. به‌طور مثال شمش با گريد A۷ توليدي تمامي کارخانه‌هاي داخلي و خارجي از يک استاندارد خاص AA پيروي کرده و نمي‌تواند درصد خلوص آلومينيوم آن کمتر از ۹۹/۷درصد باشد و ساير ترکيبات آن بايد در رنج استاندارد قرار گيرد، ولي شمش‌هايي با خلوص کمتر از ۹۷ درصد و حتي با اينکه ممکن است خلوص آلومينيوم برابر داشته باشند اما ساير عناصر متنوع بوده و آلياژسازي با آنها بسيار دشوار است. بابايي همچنين درباره تفاوت قيمتي عنوان کرد: نرخ بازيافت در کشورهاي مختلف، متفاوت است، اين درحالي است که آلومينيوم پايه يک نرخ جهاني دارد. بنابراين زماني که نرخ آلومينيوم جهاني در سطح پاييني قرار دارد، ممکن است آلومينيوم ثانويه صرفه اقتصادي نداشته باشد، اما در عوض زماني که نرخ آلومينيوم پايه بالاست، آلومينيوم ثانويه و ضايعات آن صرفه اقتصادي بيشتري پيدا خواهد کرد. در کشور ما نيز عرضه رسمي شمش آلومينيوم با خلوص ۹۹ درصد به بالا به‌صورت رسمي بوده ولي شمش‌هايي حاصل از ذوب مجدد ضايعات و قيمت‌گذاري آنها تابع قانون و فرمول خاصي نيست. وي در پاسخ به اين پرسش که قراضه آلومينيوم تا چه اندازه مي‌تواند در اين صنعت صرفه اقتصادي داشته باشد، گفت: قراضه‌هاي مناسب با خلوص مطلوب بسيار مفيد بوده و مي‌تواند مانع هدررفت انرژي در صنعت آلومينيوم شود. اينکه اين صنعت با فرآيند ذوب مجدد در عمل ضايعاتي ندارد هم از جنبه اقتصادي و هم از جنبه محيط زيستي بسيار مطلوب است. همان‌گونه که پيش‌تر نيز عنوان شد، ضايعات بدون نرخ رسمي است و زماني‌که نرخ شمش با خلوص ۹۹درصد به بالا رو به افزايش است مصرف آن توجيه بيشتري دارد. رئيس بازرگاني خارجي گروه کارخانه‌هاي توليد نورد آلومينيوم در پايان عنوان کرد: با توسعه توليدات پايه آلومينيوم و شمش‌ها با خلوص بالا در عمل ضايعات نيز رشد خواهد کرد که با برنامه‌اي جامع مي‌توان به‌راحتي اين ضايعات را با کيفيتي مطلوب به چرخه توليد بازگرداند.
