صنعت بازيافت فلزات، به درد نخورهاي قيمتي!

به گزارش باشگاه آلومينيوم، ضايعات موادي بازيافت پذير هستند که رها شده‌اند. اتومبيل‌ها، صنايع ساختماني و مواد دور ريخته شده؛ همه و همه بخش‌هايي قابل بازيافت دارند. برخلاف زباله‌ها، ضايعات ارزش پولي قابل توجهي دارند. به ويژه ضايعات فلزي و ضايعات آهن، جهت خريد ضايعات آهن به سايت کاسبان مراجعه نماييد.

فرآيند

ضايعات آهن و فلزي علاوه بر محيط‌هاي صنعتي؛ در نواحي مسکوني هم يافت مي‌شوند؛ و معمولاً بازيافتي‌ها با اطلاعيه‌اي که عنوان مي‌کند قصد جمع‌آوري آهن قراضه و به درد نخور را دارند؛ دست به جمع‌آوري ضايعات آهن و فلزي مي‌زنند. ضايعات اغلب پس از جمع‌آوري در يک «محيط باز حياط مانند»؛ انبار مي‌شوند. اين حياط ها که مي‌توان آن‌ها را «انبارهاي ضايعات» ناميد، بسته به محل، ممکن است قبل از فرآيند بازيافت به افراد علاقه‌مند اجازه‌ي خريد قطعات مورد نيازشان را بدهد. به اين معني که شايد در ميان قطعات انبار شده، چيزي وجود داشته باشد که به کار آيد. البته اين امر در مورد انبارهاي بزرگ و با ظرفيت بالا بسيار کم ديده مي‌شود. همچنين لازم است ذکر شود که فروش ضايعات آهن و غير آهني بر اساس کيلو (وزن) صورت مي‌گيرد اما عملکرد قطعه (مثلاً اگر موتور ماشين باشد) در قيمت تأثير مي‌گذارد. بايد افزود به اين علت که حجم ضايعات آهن قراضه ها در انبارها بسيار بالاست و احتمال حادثه در اثر کند و کاو وجود دارد؛ معمولاً انبارهايي که اجازه‌ي ورود افراد را مي‌دهند در ابتدا تعهدي دريافت مي‌کنند و مسئوليت هرگونه حادثه را به مشتري (شخصي که مي‌خواهد انبار را بگردد و شي‌ء مورد نظرش را بيابد) واگذار مي‌کنند. برخلاف «انبارهاي ضايعات»؛ «انبارهاي آهن قراضه» همه چيز را بر اساس وزن مي‌فروشند. براي يک انبار آهن قراضه، ارزش هر قطعه، چيزي است که کوره‌ي ذوب براي آن مي‌پردازد، نه عملکرد آن. در نتيجه به‌طور معمول اگر يک انبار ضايعات نتواند قطعه‌اي را بالاتر از قيمت آهن موجود در آن (به علت کارکردش) بفروشد آن را به انبار آهن قراضه منتقل مي‌کند تا قطعه را به قيمت وزنش بفروشد. اگر قطعه‌اي متشکل از فلزاتي گوناگون باشد مي‌توان آن را ارزان‌تر خريداري کرد؛ زيرا مديران يک انبار دوست ندارند کارگرانشان را به جدا کردن فلزات مختلف يک قطعه بگمارند.

منابع

قيمت ضايعات آهن بسته به مکان و زمان بسيار متغير است. قيمت معمولاً به‌طور مستقيم و از طريق مذاکره بين خريدار و فروشنده و به‌طور غيرمستقيم به وسيله‌ي اينترنت تنظيم مي‌شود. قيمتي که در وب‌سايت‌ها ديده مي‌شود لزوماً قيمت بازار و انبارهاي ضايعات آهن و آهن قراضه نيست (قيمت بازار با قيمت تخمين زده‌ شده تفاوت دارد). علت اين امر عدم به‌روزرساني مداوم وب‌سايت‌ها است. در ايالات متحده امريکا تعداد انگشت‌شماري از نشريات مثل American Metal Market نرخ ضايعات آهن و فلزي را منتشر مي‌کنند. سايرر نشريات غير آمريکايي مثل The Steel Index هم قيمت‌هاي خود را بر اساس بازار امريکا تنظيم مي‌کنند. علت اين امر اين است که در سال‌هاي اخير، قيمت ضايعات آهن و آهن قراضه در بازارهاي جهاني نقشي مهم بازي مي‌کند. جدا کردن ضايعات آهن و فلزي، از غير فلزات امري مهم در به دست آوردن درآمد بيشتر است. به اين منظور از آهن‌رباهاي بزرگ براي جداسازي استفاده مي‌شود. زماني که فلزي به آهن‌ربا بچسبد، يا آهن است و يا فولاد؛ اگرچه قيمت فلزات غير آهني کمتر از فلزات آهني است اما حجم بازيافت آن‌ها بسيار بيشتر است؛ و باقي مانده ها فلزات غير آهني مثل مس، آلومينيوم و برنج هستند. پر واضح است که اين فلزات قيمتي بالاتر از آهن و فولاد دارند اما بايد توجه داشت که در حجمي کمتر ميان بازيافتي‌ها وجود دارند. همچنين نوسان قيمت فلزات غير آهني بسيار زياد است و بازيافت کنندگان بايد قيمت‌هاي روز را بررسي کنند.

مخاطرات

در صنعت ضايعات فلزي، مخاطرات فراواني وجود دارد. اين امر به علت امکان وجود فلزات با خواص راديواکتيو است که مي‌تواند منجر به مرگ، صدمه و آسيب‌هاي محيط‌زيستي شود. دو حادثه يک در هند وديگري در برزيل شاهد اين مدعا هستند. مواد سمي مانند آزبست يا موادي مانند بريليوم، کادميوم و جيوه مي‌توانند براي کارکنان و محيطي که در آن قرار دارند خطرات بي‌شماري ايجاد کنند. علاوه بر اين بسياري از وسايل موجود در انبارهاي ضايعات خطرناک هستند. اين وسايل غول‌پيکر در ابعادي وسيع و با نيروي بالا در صورت بي‌دقتي و اشتباهات انساني و غيره مي‌توانند زمينه‌ساز حوادث باشند.

مزاياي بازيافت

طبق گفته‌هاي «آژانس حفاظت محيط‌زيست ايالات متحده آمريکا» بازيافت؛ مي‌تواند اثرات شگفت‌انگيزي در سلامت محيط‌زيست بگذارد. استفاده از بازيافت آهن به جاي آهن خام مي‌تواند نتايج زير را به همراه داشته باشد:

صرفه‌جويي 70 درصدي در انرژي؛

صرفه‌جويي90 درصدي در استفاده از مواد خام؛

86 درصد آلودگي کمترِ هوا؛

40 درصد صرفه‌جويي در مصرف منابع آبي؛

76 درصد کاهش آلودگي منابع آب؛

97 درصد صرفه‌جويي در استفاده از منابع.

هر تن فولاد؛ که از آهن قراضه بازيافت مي‌شود مي‌تواند:

1115 کيلوگرم در مصرف آهن صرفه‌جويي کند؛

625 کيلوگرم زغال سنگ صرفه‌جويي کند و

53 کيلوگرم سنگ آهک حفظ شود.

اين ارقام براي ساير فلزات (فلزات غير آهني) به شرح زير است:

95 درصد صرفه‌جويي آلومينيوم؛

85 درصد صرفه‌جويي مس؛

65 درصد صرفه‌جويي سرب؛

60 درصد صرفه‌جويي روي.

صنعت بازيافت فلزات

صنعت بازيافت فلزات، طيف وسيعي از فلزات را در بر مي‌گيرند. اين فلزات شامل آهن (ISS)، سرب، آلومينيوم، مس، فولاد ضد زنگ و روي است. به طور کلي دو دسته فلز وجود دارند. فلزات آهني و فلزات غير آهني. واضح است که فلز حاوي آهن، آهني و فاقد آهن؛ غير آهني ناميده مي‌شوند.آهن قراضهمتداول‌ترين فلزات غير آهني عبارت‌اند از مس، برنج، آلومينيوم، روي، منيزيم، قلع، نيکل و سرب همچنين مي‌توان براي فلزات آهني؛ فلزات گران‌بها را مثال زد.

فلزات گران‌بها مثل طلا، نقره و مشتقات پلاتين مي‌باشند.

فلزات آهني ديگر مي‌توانند حاوي عناصر نادري مثل کبالت، جيوه، تيتانيوم، تنگستن، آرسنيک، بريليوم، بيسموت، سريم، کادميوم، نيوبيم، اينديم، گاليم، ژرمانيوم، ليتيوم، سلنيوم، تانتالم، تلوريوم، واناديم و زيرکونيوم. باشند. برخي از اين فلزات داراي خصوصيات راديواکتيو هستند. اين خصيصه‌ي راديواکتيوي ممکن است به‌طور طبيعي يا مصنوعي ايجاد شده باشد. اقدامات هسته‌اي، پزشکي و تحقيقاتي مي‌تواند منجر به ايجاد خاصيت راديواکتيوي در فلزات شود.

دستورالعمل و آيين‌نامه‌ي OSHA براي کنترل ايمني در روند بازيافت؛ بايستي رعايت شود.

منافع اقتصادي بازيافت فلزات

چيزي که بسياري از مردم نمي‌دانند اين است که بسياري از ضايعات آهن و فلزي در گوشه گوشه‌ي کشور، مي‌تواند نقداً خريداري شود. پس به اين «حرکت سبز» بپيونديد. فلزات موجود در صنايع ساختماني، صنعتي و غيره را مي‌توان در اختيار انبارهاي بازيافت ضايعات قرار داد و پول نقد دريافت کرد. در کنار صاحبان صنايع که حجم وسيعي از ضايعات فلز را در اختيار دارند، بي‌خانمانان (معادل نمکي‌ها در ايران) مي‌توانند آهن‌آلاتي که مي‌يابند را به اين مکان‌ها ببرند و بفروشند.

کاربردهاي ضايعات آهن يا آهن قراضه

بازيافت ضايعات آهن يا آهن قراضه، کاربرد اقتصادي و محيط‌زيستي دارد.

عبارت اقتصاد چرخشي بيان مي‌کند که همه‌ي چيزها و ابزارهاي توليدشده بايد به نحوي ساخته شوند که دوباره بتوانند به حالت بي‌مصرف درآيند و سپس بازيافت و توليد شوند و به شکل يک محصول نهايي درآيند. ضايعات آهن يکي از ماده‌هايي است که مي‌توانند دوباره به شکلي جديد قابل استفاده باشد.

کاربردهاي صنعتي

آهن قراضه يا ضايعات آلومينيوم در صنعت ساخت‌وساز به‌خصوص پروژه‌هاي جاده‌سازي و پل‌سازي بسيار استفاده مي‌شوند؛ در صنعت حمل‌ونقل نيز مي‌تواند در توليد خودرو، هواپيما و اشکال ديگر حمل‌ونقل استفاده شود. کاربرد جديد ديگر آن‌ها نيز سم‌زدايي آب‌هاي دفعي و هرز آب‌هاي صنعتي است. ضايعات آهن و ديگر فلزات، در توليد ظرف‌ها توسط شرکت‌هاي مختلف و کمپاني‌ها نيز به کار مي‌آيند. بسياري از ابزارها و لوازم معمول نيز از ضايعاتي فلزي مانند آلومينيوم ساخته مي‌شوند.

اين نوع استفاده از ضايعات فلز به محيط‌زيست کمک کرده تا ديگر نياز و الزامي براي حفر و استخراج منابع طبيعي کمياب نباشد. همچنين در توليد موارد بالا استفاده از ضايعات آهن و ديگر فلزات بسيار مقرون به‌صرفه‌تر است.

محصولات فلزي جديدتر و سخت‌تر

ضايعات بازيافتي فولاد مي‌تواند در يک فرايند (فراينده کوره‌ي قوس الکتريکي) با استفاده از قوس الکتريکي در کوره تبديل به ابزارهايي باکيفيت شود؛ فولاد ضد خش هم مي‌تواند اين‌گونه توليد شود. در اين فرايند از حرارت و انفجار و سروصداي زيادي استفاده مي‌شود. ضايعات مس مي‌توانند از طريق اين فرايندها به شکل محصولات مختلف درآيند. ضايعات آلومينيوم در دماي خيلي پايين‌تري نسبت به آلومينيوم خالص ذوب مي‌شود پس براي آلومينيوم اين فرايند به انرژي خيلي کمتري نيازمند است.

اين قضيه عموماً براي همه‌ي فلزات بازيافتي صدق مي‌کند که نه تنها انرژي بيشتري ذخيره مي‌شود بلکه انتشار دي اکسيد کربن نيز کمتر مي‌شود؛ درنتيجه محيط‌زيست حفظ مي‌شود و در فرايند توليد، صرفه‌جويي اقتصادي بيشتري حاصل مي‌شود و در نهايت محصول به دست مشتري مي‌رسد.

ابزارهاي خانگي

ابزارهاي فلزي اغلب از فلزات بازيافتي ايجاد مي‌شوند و مي‌توانند زيبا و مطبوع و بادوام باشند. صندلي‌ها، ميزها، نيمکت‌ها و لامپ‌ها تنها برخي از اين ابزارهايند که از ضايعات آهن و آهن قراضه و ديگر فلزات ساخته مي‌شوند.

کاربردهاي هنري

برخي از افراد با ديدن کپه و تجمعي از ضايعات آهن به فکر انجام کارهاي هنري با آن‌ها مي‌افتند. در ساختن مجسمه‌هاي هنري از اين ضايعات فلزي بسيار استفاده مي‌شود. حتي کساني که حرفه‌اي و ماهر نيستند هم از خلاقيت‌هاي خود براي انجام کارهاي هنري بهره برده‌اند و از نمايش کارهاي هنري ساخته‌شده از اين ضايعات فلزي روي ديوارهاي منزل خود احساس شعف و غرور مي‌کنند. دکورهاي ساخته‌شده از فلز هم به‌نوبه‌ي خود سبکي غريزي در اين هنر محسوب مي‌شود.

کمک به حفظ محيط‌زيست

علاوه بر کاربردهاي گفته‌شده در بالا اشاره به ميزان اين صرفه‌جويي اقتصادي براي محيط‌زيست هم حائز اهميت است. استفاده کردن از فولاد بازيافتي باعث کاهش 86 درصدي در آلودگي هوا مي‌شود؛ کاهش استفاده از آب 40 درصد و کاهش آلودگي آب هم 76 درصد گزارش شده است. اين نوع فلزات بازيافتي در کل اندازه و وسعت محل‌هاي دفن زباله را نيز کاهش مي‌دهد. همچنان که صنعت بازيافت فلز به رشد خود ادامه مي‌دهد مطمئناً در آينده کاربردهاي بيشتري هم براي اين صنعت پيدا مي‌شود. بازيافت عملي هوشمندانه است.

فرايند بازيافت فلز:

ضايعات آهن و فلزي به‌صورت عمده و حاضر در بريتانيا وجود دارد. تعداد زيادي از کارخانه‌ها و واحدهاي مسکوني آهن قراضه درون زباله‌هاي عمومي و معمول خودشان توليد مي‌کنند. فرايند بازيافت فلزات بدون شک بخش مهمي از حفاظت و نگهداري محيط‌زيست را شامل مي‌شود. بازيافت و استفاده‌ي دوباره از فلزات يکي از راه‌هاي ايده آل سروکار داشتن با اين نوع زباله‌ها است. يکي از مزيت‌هاي بازيافت ضايعات آهن و فلزي به اين روش اين است که فلز خصوصيات فيزيکي خودش را حتي پس از چند بار استفاده حفظ مي‌کند. خودروهاي امروز در حقيقت زباله‌هاي آينده را تشکيل مي‌دهند که در نهايت ممکن است به همان شکل بماند يا به شکل دوچرخه در آيد. بسياري از کارخانه‌ها از اين فلزات بازيافتي در توليداتشان استفاده مي‌کنند.

رها کردن يا ريختن ضايعات آهن و فلزات در مکان‌هاي دفن زباله براي محيط‌زيست و محيط اطراف خطرناک است و با آلوده کردن خاک و پوسيدن و از بين رفتن خود ممکن است ريسک و تهديد مهمي براي محيط‌زيست باشد. خيلي از وسايل روزمره از خودرو گرفته تا ماشين لباسشويي وقتي عمر مفيدشان تمام مي‌شود تبديل به آهن قراضه و ضايعات فلزي مي‌شوند؛ ليست اين موارد خيلي طولاني و زياد است و خيلي بيهوده به نظر مي‌رسد که فقط آن‌ها را به‌عنوان زباله دور بيندازيم زيرا آن‌ها ارزشمند هستند؛ ارزشي نقدي.

خيلي از کمپاني‌ها و شرکت‌ها و حتي افراد از جمع‌آوري، جداسازي، طبقه‌بندي و بازيافت آهن قراضه ها پول در مي‌آورند و اين راه معيشتشان است. اين پاره فلزات که وارد کارخانه‌هاي بازيافت مي‌شوند به 2 گروه عمده تقسيم و تعميم داده مي‌شوند: آهني و غير آهني

فلزات آهني شامل چيزهايي مانند آهن، فولاد يا قوطي‌هاي کنسرو هستند و غير آهني‌ها شامل مس، سرب، آلومينيوم و سايرين هستند. به‌عنوان يک اصل فلزات آهني به آهنربا جذب مي‌شوند و فلزات غير آهني نمي‌شوند. اين فلزات غير آهني هستند که معمولاً ارزش بيشتري در فرايند بازيافت دارند.

پس از جمع‌آوري و جداسازي ضايعات فلزي چه از طريق مکان‌هاي جمع‌آوري چه از طريق کمپاني‌هاي خريدار ضايعات، آن‌ها سرانجام به‌صورت انبوه و توده در کارخانه‌ي بازيافت در مي‌آيند. جداسازي و طبقه‌بندي ضايعات فلزي نسبتاً آسان است. مي‌توان از آهنربا هم براي جداسازي آن‌ها استفاده کرد؛ اين اصل (جذب فلزات آهني به آهنربا) در همه‌ي فرايند بازيافت استفاده مي‌شود. در کارخانه‌ي بازيافت، انبوه اين ضايعات فلزي از خودروها و ابزارهاي خانگي تشکيل شده‌اند.

به ‌محض اين‌که اين ضايعات توسط کاميون به کارخانه برسند، فرايند بازيافت آغاز مي‌شود. از يک بولدوزر و يک جرثقيل براي بررسي و چک کردن ضايعات استفاده مي‌شود.

مواردي هم هستند که ممکن است قابل فرآوري و بازيافت در هم‌چين کارخانه‌اي نباشند! مانند تانک پروپان، شيشه و آهن سنگين. جداسازي ماده‌هاي مختلف از هم ممکن است کار مشقت‌بار يا سريعي باشد.

عوامل انساني و متصديان اين کار از آهنربا و ابزارهاي گرفتن فلزات استفاده مي‌کنند و آن‌ها را از توده‌اي به توده‌ي ديگر منتقل مي‌کنند تا جداسازي و طبقه‌بندي کنند. يک بازرس هم از پايين ضايعات فلزي را قبل از جداسازي به‌صورت چشمي بررسي مي‌کند و مي‌بيند؛ دليل اين کار کاهش ريسک و خطرات کار و جلوگيري از آسيب زدن به ضايعات فلزي‌ است که از زباله‌هاي غيرقابل بازيافت ديگر جدا هستند.

فرايند بازيافت: ضايعات فلزي شامل ضايعات خودروها روي تسمه‌نقاله قرار داده مي‌شوند و بلند مي‌شود تا به دستگاه ريزانندِ منتقل شود؛ براي اين کار از يک استوانه استفاده مي‌کنند. تسمه‌نقاله به وزن ضايعات فلزي حساس است؛ اگر اين ضايعات خيلي سنگين باشد مدتي طول مي‌کشد تا روي تسمه‌نقاله قرار گيرند. دستگاه ريزانندِ مقدار زيادي از اين ضايعات را مي‌گيرد. يک بازرس هم هرروز وضعيت آن را بررسي مي‌کند تا مطمئن شود آسيبي به آن ضايعات نمي‌رسد. اگرچه دستگاه ريزانندِ بسيار بزرگ و محکم است اما امکان آسيب ديدن توسط برخي از چيزهاي غيرفلزي را دارد.

ضايعات فلزي واردشده به اين ماشين‌آلات طي فرايندهايي به تکه‌هاي بزرگ و کوچک تقسيم مي‌شوند که درنتيجه ترکيبي از مواد فلزي و ضايعات ديگر به دست مي‌آيد. اين تکه‌هاي بزرگ و کوچک با استفاده از يک استوانه‌ي مغناطيسي از هم جدا و طبقه‌بندي مي‌شوند. تکه‌هاي فولاد به آهنربا مي‌چسبند درحالي‌که ساير ضايعات از آن مي‌گذرند و سرانجام به تسمه‌نقاله‌ي ديگري مي‌رسد. تکه‌هاي فولاد ارزشمندند و آزادي و تحرک بيشتري نسبت به ضايعات آلاينده‌ي ديگر دارند بنابراين ضروري است که هر ماده که به آن چسبيده حذف شود. پس از يک‌بار انجام اين کار، اين فولاد به مشتري‌هاي مخصوص خودش مي‌رسد.

باقي‌مانده‌ي ضايعات فلزي تسمه‌نقاله بايد جداسازي شوند تا فلزات غير آهني ديگري را که با ضايعات ديگر ترکيب‌شده‌اند جذب کنند. اين سازوکار فلزات غير آهني ارزشمند را با استفاده از آهنربا جداسازي مي‌کند تا يک نيروي دفع قوي ايجاد کند. فلزات جمع شده در اين فرايند شامل مس و برنج در ميان فلزات ديگر هستند. معمولاً اين مرحله دوباره تکرار مي‌شود تا اطمينان حاصل شود که ضايعات مهم از دست نروند.

يک بازرس توده‌ي ضايعات را دوباره بررسي مي‌کند تا تائيد کند که فلزات مفيد از بين نروند.

بازيافت ضايعات فلزي راه مناسبي براي به دست آوردن منابع تجديد پذير لازم براي صنايع است. جمع‌آوري و بازيافت خرده فلزات براي افرادي که اين کار را مي‌کنند بسيار سودآوراست. فلز يک کالاي جهاني است که هميشه براي آن تقاضا وجود دارد. کشورهاي درحال‌توسعه مانند چين و هند مقدار زيادي از اين ضايعات را خريداري مي‌کنند و اين عرضه و تقاضا است که آن را ارزشمند مي‌کند.