باشگاه آلومينيوم: بررسی‌ها نشان داده که کشورهای فعال در صنعت آلومینیوم در خاورمیانه به غیر از ترکیه، واردکننده آلومینا (ماده اولیه برای تولید آلومینیوم) هستند. گرچه این منطقه از نبود منابع معدنی اقتصادی آلومینیوم رنج می‌برد، ولی به تدریج طرح‌هایی برای راه‌اندازی واحدهای فرآوری بوکسیت در این منطقه در دست اجراست تا تا واردات بوکسیت و فرآوری آن، جایگزین واردات آلومینا شود.
کشورها منطقه خاورمیانه، تولید آلومینا را جایگزین واردات آن می‌کنند
به گزارش اخبار فلزات، در سال 2011 بیش از 4 میلیون تن آلومینیوم اولیه (تولید شده از منابع معدنی) تولید شده که با نرخ رشد متوسط سالانه نزدیک به 9 درصد به حدود 6 میلیون تن در سال 2015 رسیده است. از بین تولیدکنندگان آلومینیوم در خاورمیانه، امارات متحده عربی با سهم حدود 40 درصد در سال 2015، بزرگ‌ترین تولیدکننده آلومینیوم در بین تولیدکنندگان محسوب می‌شود. بعد از آن کشورهای بحرین، عربستان سعودی و قطر در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند. ایران با تولید حدود 350 هزار تن در سال 2015، در بین تولیدکنندگان آلومینیوم اولیه در خاورمیانه بعد از عمان در جایگاه ششم قرار دارد؛ جایگاهی که با قدمت صنعت آلومینیوم ایران در مقایسه با رقبای منطقه‌ای، تناسب چندانی ندارد.
منطقه خاورمیانه با تولید حدود 6 میلیون تن آلومینیوم اولیه در سال 2015، یکی از قطب‌های تولیدکننده آلومینیوم در جهان محسوب می‌شود. این منطقه در سال 2015، بیش از 10 درصد کل آلومینیوم اولیه تولید شده در جهان را تولید کرده است. وجود ذخایر گازی عظیم و دسترسی به منابع انرژی ارزان قیمت در این منطقه یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های برتر خاورمیانه است که امکان رشد و توسعه صنعت آلومینیوم، به عنوان صنعتی انرژیک را فراهم آورده است. تولید آلومینیوم بسیار به انرژی الکتریکی وابستگی دارد، به این قسم که برای تولید هر تن آلومینیوم خالص از آلومینا حدود 18 مگاوات ساعت انرژی الکتریکی نیاز است. عموم نیروگاه‌های تأمین‌کننده انرژی الکتریکی مورد نیاز برای تولید آلومینیوم در منطقه خاورمیانه، از گاز طبیعی برای سوخت و تولید برق استفاده می‌کنند؛ ماده‌ای که به وفور در این منطقه یافت می‌شود.
گرچه این منطقه از مزیت دسترسی به منابع انرزی ارزان قیمت بهره می‌برد و آن را تبدیل به یکی از مهم‌ترین قطب‌های صنعت آلومینیوم کرده است، ولی عدم دسترسی کافی به ماده معدنی آلومینیوم، مثل بوکسیت (که اصلی‌ترین ماده معدنی برای استحصال آلومینیوم به شمار می‌آید)، بزرگ‌ترین معضل پیش روی این صنعت می‌توان دانست. در بین تمامی کشورهای تولیدکننده آلومینیوم در منطقه خاورمیانه، تنها سه کشور ایران، ترکیه و به تازگی عربستان سعودی در حوزه پالایش و تولید آلومینای متالورژیکی فعالیت دارند. ظرفیت عموم این واحدها به گونه‌ای است که در بهترین حالت تنها تقاضای داخلی را می‌تواند تأمین کند.
ظرفیت تولید آلومینا در ایران برابر با 280 هزار تن و تنها جوابگوی حدود 30 درصد ظرفیت تولید آلومینیوم کشور است. در بین کشورهای تولیدکننده آلومینا در خاورمیانه، می‌توان عربستان سعودی را با تولید حدود 850 هزار تن آلومینا در سال 2015 بزرگ‌ترین تولیدکننده آلومینا در خاورمیانه دانست؛ ولی توجه به این نکته که این مقدار تنها حدود نیمی از نیاز آلومینای این کشور را تأمین می‌کند نیز حائز اهمیت است. مهم‌ترین دلیل عدم وجود ظرفیت لازم برای تولید آلومینا در خاورمیانه را می‌توان عدم وجود منابع اقتصادی از بوکسیت در این منطقه دانست. از همین‌رو، عمده کشورهای تولیدکننده آلومینیوم،نیاز آلومینای خود را از طریق واردات تأمین می‌کنند.
به غیر از سه کشور ایران، ترکیه و عربستان که دارای ذخایر اقتصادی بوکسیت هستند، کشور امارات متحده عربی نیز در نظر دارد با راه‌اندازی اولین واحد پالایش آلومینای خود تا پایان سال 2017، به جمع تولیدکنندگان آلومینا در خاورمیانه بپیوندد. فاز اول در نظر گرفته شده برای این واحد، دارای ظرفیت 2 میلیون تن آلومینا در سال است و بوکسیت مورد نیاز این واحد تولیدی، از کشور گینه تأمین می‌شود. با راه‌اندازی این واحد، کمتر از نصف آلومینای مورد نیاز کشور امارات تأمین خواهد شد. ایران نیز متعاقبا، بنا بر برنامه توسعه 1404 در نظر دارد در منطقه خلیج فارس واحد پالایش آلومینای دیگری با ظرفیت 1.6 میلیون تن احداث کند. این واحد نیز مشابه با Al Taweelah امارات بوکسیت مورد نیاز خود را از گینه تأمین خواهد کرد.
