هر کارگر ایرانی چند دلار درآمد دارد؟

به تازگی سازمان جهانی کار گزارشی از وضعیت حقوق و دستمزد ماهیانه ۱۰ کشور جهان منتشر کرد که براساس بررسی ها و مطالعات صورت گرفته در سال ۲۰۱۰ میلادی بوده است. در این گزارش وضعیت دستمزد ماهیانه شاغلان در برخی کشورها اعلام شده است.

بر اساس جدولی که سازمان جهانی کار برای وضعیت دستمزدهای ماهیانه کارگران در ۱۰ کشور دنیا ارائه کرده است، هر فرد اندونزیایی با وضعیت سال ۲۰۱۰ ماهیانه ۲۵۰ دلار درآمد دارد که با قیمت امروز دلار آزاد در بازار ایران این رقم معادل ۸۰۰ هزارتومان و با دلار سال ۸۸ به میزان ۲۵۰ هزار تومان بوده است.

هرچند میزان درآمد افراد در هر کشوری با میزان هزینه ها و قیمتها در آن کشورها دارای تطابق نسبی است و نمی توان چنین تصور کرد که افراد ساکن در کشورهای دیگر تنها درآمدهای به مراتب بالاتری از کارگران ایرانی دارند (با اینکه در مقایسه با ریال ایران ارقام درآمدی بالایی نیز در برخی کشورها دیده می شود) اما هزینه های آنها نیز با یک کارگر ایرانی متفاوت است، با این حال مقایسه ظاهری درآمدهای ماهیانه برخی کشورها مانند ترکیه که در همسایگی ایران قرار دارد با کارگران ایرانی قابل توجه است.

آیا درآمدها با هزینه متناسب است؟

طبق گزارش ILO در سال ۲۰۱۰ هر فرد ترکیه ای ماهیانه ۱۴۰۰ دلار درآمد داشته که با دلار ۳۲۰۰ تومانی امروز بازار ایران، این میزان معادل ۴ میلیون و ۴۸۰ هزارتومان در هر ماه و با دلار آن سال به میزان ۱ میلیون و ۴۰۰ هزارتومان بوده است. همچنین میزان درآمد افراد در پرو و مکزیک نیز ماهیانه ۶۰۰ دلار معادل ۱ میلیون و ۹۲۰ هزارتومان در سال ۹۲ برآورد شده است.

یک فرد چینی طبق آمارهای سال ۲۰۱۰ در هر ماه ۷۰۰ دلار درآمد داشته که به ریال امروز ایران ۲ میلیون و ۲۴۰ هزارتومان و با ریال آن روز نیز ۷۰۰ هزارتومان می شود. در این میان، در کشوری مانند آمریکا معادل ۳ هزار و ۴۰۰ دلار یا ۱۰ میلیون و ۸۸۰ هزارتومان است.

در ایران نرخ آزاد دلار در سال ۸۸ به میزان ۱۰۰۰ تا ۱۱۰۰ تومان بوده است که بر اساس حداقل دستمزدهای تعیین شده در سال های ۸۸ و ۸۹ رقمی بین ۲۳۹ تا ۳۰۳ دلار در ماه بوده است. البته این ارقام بر مبنای حداقل دستمزدها محاسبه شده و می تواند تا ۳ برابر و در مواردی خاص بیشتر نیز افزایش داشته باشد.

با این حال، به دنبال نوسانات نرخ ارز در سال گذشته و به تبع آن سه برابر شدن نرخ دلار، هر کارگر ایرانی ماهیانه ۱۵۲ دلار (۴۸۷هزارتومان بر مبنای دلار ۳۲۰۰ تومانی بازار آزاد) حقوق دریافت می کند. کارشناسان بازار کار می گویند این رقم در بالاترین حد برای کارگران و مشمولان قانون کار می تواند تا ۳ برابر نیز افزایش داشته باشد.

افت درآمد ماهیانه کارگران بر مبنای دلار

حمید حاج اسماعیلی در گفتگو با مهر با بیان اینکه بیشتر کارگران و مشمولان قانون کار در ایران به میزان حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار و یا ارقامی نزدیک به آن را دریافت می کنند، گفت: درصد شاغلانی که ارقام چند برابر حداقل دستمزد در ماه دریافت کنند پایین است و در برخی رشته ها و مشاغل خاص ممکن است اتفاق بیافتد.

کارشناس بازار کار اظهار داشت: هرچند در برخی کشورها ممکن است درآمدها بالا باشد اما افراد به همان نسبت نیز هزینه می کنند اما در مورد ایران مسئله مهم این است که کارگران تنها یک سوم دستمزدهای واقعی خود را دریافت می کنند.

مکانیسم ناکارآمد تعیین مزد

حاج اسماعیلی ادامه داد: این موضوع دلایل گوناگونی دارد که می توان به عدم تمکین کارفرمایان به پرداخت دستمزد بالاتر و عدم تناسب دستمزدها با بهره وری نیروی کار اشاره کرد. متاسفانه پرداخت دستمزدها در ایران مکانیسم ناکارآمدی دارد.

وی افزود: در برخی از کشورها مانند ژاپن به نیروی کار توجه بالایی صورت می گیرد و در کشوری مانند چین به دلیل بالا بودن تعداد نیروی کار، این کشور با نیروی ارزان قیمت مواجه است. در ایران به دلیل حضور دولت در همه بخش ها، امکان استفاده از توانمندی های افراد وجود ندارد و افراد از دستمزدها راضی نیستند.

نماینده کارگران در هیئت حل اختلاف گفت: در ایران با وجود اینکه نیروی کار بخش خصوصی ۲ برابر تعداد شاغلان در بخش های دولتی است، اما دولت نه تنها برای آنها برنامه ای ندارد و حمایت نمی کند بلکه چندان اهمیتی نیز قائل نیست.