ناترازی برق نتیجه سیاست‌های نادرست گذشته است
باشگاه آلومینیوم: یادداشتی از صادق نیت حقیقی
به گزارش باشگاه آلومینیوم، ناترازی برق، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های بخش صنعت کشور طی سالیان اخیر تبدیل شده است؛ به نحوی که هم‌زمان با افزایش مصرف خانگی در فصل تابستان، محدودیت ظرفیت نیروگاه‌ها و فرسودگی شبکه انتقال، صنایع بزرگ ناچار به کاهش یا توقف تولید شده‌اند. این محدودیت‌ها تنها به کاهش تولید ختم نشده بلکه زنجیره تامین، صادرات، اشتغال و سرمایه‌گذاری را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
در این میان، صنعت آلومینیوم به دلیل ماهیت انرژی‌بر بودن آن، یکی از حساس‌ترین صنایع نسبت به قطعی برق به شمار می‌آید و حتی خاموشی‌های کوتاه‌مدت می‌تواند خسارت‌های چندمیلیارد تومانی را به خطوط تولید فعال در این صنعت وارد کند.
در همین راستا، آریا صادق‌نیت حقیقی، مدیرعامل شرکت قم آلیاژ در گفت‌وگو با خبرنگار «نماد اقتصاد» به تشریح آثار قطعی برق بر بدنه تولید، به‌ویژه صنعت آلومینیوم کشور پرداخته است که متن کامل آن را در ادامه با یکدیگر خواهیم خواند.
صادق‌نیت حقیقی در ابتدا در خصوص قطعی برق صنایع در سال ۱۴۰۴، اظهار داشت: در سالی که گذشت، صنایع مختلف کشور دو بار با قطعی برق مواجه شدند و در فصل تابستان به دلیل تشدید ناترازی برق و در فصل زمستان به دلیل کمبود سوخت نیروگاه‌ها با معضل مذکور دست و پنجه نرم کردند. قطعی برق در سال پیش که کشور با شرایط سخت جنگی روبه‌رو بود و همچنان نیز ادامه دارد، باعث شد تعداد روزهای کاری کارخانجات صنعتی (با احتساب تعطیلات رسمی) به بیش از ۱۵۰ روز برسد که این مسئله، آسیب جدی به بدنه تولید و صنعت و در نهایت لایه‌لایه جامعه وارد کرد.
تشدید ناترازی برق زیر سایه سیاست‌های نادرست
وی در ارتباط با عوامل موثر بر ناترازی و قطعی برق صنایع، عنوان کرد: عامل اصلی ناترازی برق در کشور و به طور مشخص در حوزه صنعت، به سیاست‌ها و تصمیمات نادرست قانون‌گذاران طی سالیان گذشته برمی‌گردد. در حالی که مسئولان و بخش‌های مرتبط تنها به دنبال تثبت قیمت برق در این سال‌ها بوده‌اند، قیمت تامین و توزیع برق روزبه‌روز همگام با تورم افزایش یافته است. همچنین زمانی که اختلاف بین هزینه‌های تولید و انتقال با درآمدهای حاصل از فروش این حامل انرژی رشد پیدا کرده، فرایند توسعه صنعت نیروگاهی در کشور نیز متوقف شده است. به علاوه، بخش خصوصی نیز انگیزه خود جهت سرمایه‌گذاری‌های جدید در این زمینه را از دست داده و ناترازی در اقتصاد صنعت برق، ناترازی در تولید و مصرف آن را به همراه داشته است.
مدیرعامل شرکت قم آلیاژ قیمت ارزان برق را یکی دیگر از عوامل ناترازی فعلی این حامل انرژی در صنعت کشور برشمرد و بیان کرد: پایین بودن قیمت برق در گذشته، از یک سو منجر به کمرنگ شدن نقش سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی در حوزه برق و از سوی دیگر زمینه‌ساز عدم مصرف بهینه برق توسط فعالان صنعتی شد. مشخصا تا زمانی که قیمت برق ناچیز بود، هدر دادن آن مقرون‌به‌صرفه‌تر از ذخیره‌سازی بوده و این مسئله به وضوح در مصارف خانگی و صنعتی دیده می‌شد. حالا و هم‌زمان با تشدید ناترازی در تولید و مصرف برق، قیمت این حامل انرژی به یکباره و با شیب نسبتا تندی افزایش پیدا کرده و توانایی مدیریت صحیح و هدفمند از صنایع مختلف کشور، به‌ویژه آلومینیوم را سلب کرده است؛ این در حالیست که می‌شد قیمت برق با یک شیب ملایم طی سالیان اخیر رشد پیدا کند و هزینه‌های تولید و انتقال آن همگام با مبلغ فروش افزایش یابد. با این وجود، قیمت برق صنایع با افزایش چشمگیری طی سه تا چهار سال اخیر همراه شده و موجب رشد هزینه‌های تولید در کارخانجات صنعتی، به‌ویژه آلومینیوم و قیمت تمام‌شده بسیاری از کالاها شده است.
صادق‌نیت حقیقی در ادامه به آثار قطعی برق در کارخانجات تولید آلومینیوم اشاره کرد و افزود: از آنجایی که آلومینیوم یک صنعت انرژی‌بر محسوب می‌شود، بنابراین هرگونه قطعی برق حتی برای یک ساعت، خسارات جدی را برای فعالان این صنعت به بار خواهد آورد. در بخش بالادست که چهار اسملتر آلومینیومی کشور در حال تولید شمش هستند، قطعی برق منجر به خاموشی کوره‌ها خواهد شد که این مسئله، اورهال کوره‌ها و برگشت به مدار تولید پس از یک بازه زمانی حدود سه ماهه را به همراه خواهد داشت. از طرفی، هرگونه نوسان در تامین برق این واحدها خلوص شمش‌های تولیدی را به کمتر از ۹۹.۷۵ درصد کاهش خواهد داد و تغییر رسته مصرف از اولیه «Primary» به ثانویه «Secondary» و کاهش چشمگیر ارزش افزوده را به همراه خواهد داشت.
به گفته وی، در بخش پایین‌دست که با کوره‌های ذوب سرو کار داریم، تاثیر ناترازی برق به مراتب کمتر از بخش بالادست است؛ به نحوی که برای مثال، کارخانجات تولید سیم و کابل آلومینیومی می‌توانند هم‌زمان با قطع و وصل شدن برق فرایند تولید خود را از سر بگیرند اما در کارخانجات ریخته‌گری و تولید قطعات آلومینیومی، یک روز زمان لازم است که پس از قطعی برق، کوره‌ها مجددا به مدار تولید برگردند.
حیات صنایع پایین‌دستی به آلومینیوم گره خورده است
مدیرعامل شرکت قم آلیاژ با تاکید بر اینکه آلومینیوم، یکی از کالاهای حیاتی مورد نیاز صنایع پایین‌دستی همچون خودروسازی، لوازم خانگی، ساخت‌وساز و بسته‌بندی است، مطرح کرد: به جرات می‌توان گفت که قطعی برق کارخانجات آلومینیومی، منجر به افزایش قیمت تمام‌شده محصولات و در نهایت رشد هزینه‌های مصرف‌کنندگان می‌شود و به طور جدی بازار صنعتی کشور را تحت تاثیر قرار می‌دهد. با این وجود، چهار اسملتر آلومینیومی ملزم به خرید برق از تالار بورس انرژی شده‌اند و نرخ برق مصرفی آن‌ها نیز طی چند سال اخیر به شدت افزایش یافته است. این مسئله منجر به آن شده که تولیدکنندگان بزرگ شمش از ابتدای تیر ماه ۱۴۰۵، عرضه شمش‌های تولیدی خود در بورس کالای ایران را به ناچار تا کمتر از ۵۰ درصد کاهش و قیمت‌ها را به طور قابل‌توجهی افزایش دهند. بنابراین اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، تامین شمش مورد نیاز کارخانجات تولید محصولات آلومینیومی دشوار و در نهایت بازار مصرف این محصولات با چالش جدی همراه خواهد شد.
صادق‌نیت حقیقی در پایان ضمن اشاره به راهکارهای کاهش ناترازی برق در صنعت کشور طی سالیان آتی، خاطرنشان کرد: طبق ماده ۲۵ قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار، در زمان کمبود برق و گاز، واحدهای صنعتی و کشاورزی نباید در اولویت قطع برق یا گاز قرار داشته باشند و شرکت‌های عرضه‌‌کننده برق و گاز موظفند هنگام عقد قرارداد با واحدهای تولیدی اعم از صنعتی، کشاورزی و خدماتی، وجه التزام قطع برق یا گاز را در متن قرارداد پیش‌بینی کنند. بر این اساس، هرگاه دولت به دلیل کمبودهای مقطعی به شرکت‌های عرضه‌‌کننده برق یا گاز دستور دهد موقتا جریان برق یا گاز واحدهای تولیدی متعلق به شرکت‌های خصوصی و تعاونی را قطع کنند، موظف است نحوه جبران خسارت‌های وارده به این شرکت‌ها ناشی از تصمیم فوق را نیز تعیین و اعلام کند. با این وجود، امروز شاهد آن هستیم که به محض فرارسیدن روزهای گرم سال و پیک مصرف برق، متاسفانه قطعی برق کارخانجات صنعتی در اولویت قرار می‌گیرد و هزینه‌های ناشی از خسارات قطعی برق نیز به آن‌ها پرداخت نمی‌شود. باور ما بر این است که مدیریت ناترازی قبل تا پبش از آغاز سال ۱۴۰۰ به راحتی می‌توانست توسط دولت و بخش‌های مربوطه صورت پذیرد اما هم‌زمان با نقض قانون مذکور، قطعی برق صنایع اولویت پیدا کرد و اطلاعات نادرست به آحاد جامعه توسط مدیران وقت ارائه شد. با این وجود، در حال حاضر چاره‌ای جز رفع این معضل اساسی وجود ندارد و رفع آن می‌بایست در دستور کار متخصصان صنعت برق کشور قرار بگیرد. به علاوه، می‌طلبد که متوسط راندمان نیروگاه‌های کشور که اکنون حدود ۳۰ درصد است، حداقل به بیش از ۵۰ درصد افزایش پیدا کند و سرمایه‌گذاری‌های لازم جهت رشد تولید برق، به‌ویژه از محل نیروگاه‌های خورشیدی و تجدیدپذیر صورت پذیرد.
منبع: نماد اقتصاد
