مشكلات تحريم اقتصادي بر صنعت آلومينيوم در اتاق ايران بررسي شد

مشكلات تحريم اقتصادي بر صنعت آلومينيوم كشور در ابعاد واردات، صادرات، توليد و تأمين نيازهاي اين بخش براي صنايع داخلي با حضور كلية فعالان مربوطه در اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي ايران بررسي ‌شد.

به‌گزارش ايرنا، آلومينيوم پس از فولاد، بيشترين توليد و مصرف را در جهان دارد و ميزان مصرف آن به‌تنهايي از مجموع فلزات غيرآهني ديگر بيشتر است، به‌گونه‌اي‌كه آن را فلز قرن 21 ناميده‌اند.

كشورهاي نفت‌‌خيز جهان به‌ويژه در حوزة خليج‌فارس ازجمله ايران به‌دليل دراختيار داشتن ذخاير عظيم انرژي، به‌عنوان جايگاه مناسبي براي سرمايه‌‌گذاري در صنايع آلومينيوم محسوب مي‌‌شوند.

ظرفيت توليد آلومينيوم كشور در سال 1381 به‌ميزان 170 هزار تن بود، اما در سال 1390 با رشد 169 درصدي به رقم 457 هزار تن رسيد.

اين درحالي است كه پيش‌بيني مي‌شود، اين ميزان توليد تا پايان برنامة پنجم توسعة كشور (1394) با 99 درصد رشد به 910 هزار تن برسد.

از سوي ديگر ظرفيت توليد شمش آلومينيوم براساس سند چشم‌انداز 20 ساله به يك ميليون و 500 هزار تن افزايش خواهد يافت.

بررسي‌هاي اقتصادي حاكي است، براي دستيابي به ظرفيت توليد مذكور، سرمايه‌‌گذاري سه تا چهار هزار دلاري براي هر تن آلومينيوم مورد انتظار است كه اين رقم نيز شامل زنجيرة كامل توليد (استخراج بوكسيت، توليد آلومينا و توليد شمش آلومينيوم) مي‌شود.

گزارش‌هاي پيشين دست‌اندركاران صنعت آلومينيوم نشان مي‌دهد كه از نگاه اهل حرفه، عوامل چندي به‌عنوان مشكلات اين بخش قابل شمارش هستند كه بايد براي برطرف‌ساختن آنها همه دست به دست هم دهند تا تداوم فعاليت امكان‌پذير شود.

ازجمله مشكلات در بخش عوامل دروني، عدم ثبات نرخ ارز و نوسان‌هاي مخرب آن، نبود نقدينگي موردنياز براي واحدهاي توليدي، مشكل دردسترس‌نبودن برق با نرخ مناسب توليد، ضرورت اصلاحات در قانون كار، ضرورت بهره‌گيري از مديريت تخصصي در اين بخش و به‌روزرساني دانش فني بخشي از انتظارات مورد تأكيد است.

همچنين نبود چشم‌انداز با ثبات اجرايي در صنايع پايين‌دستي آلومينيوم، عدم اجراي برنامه‌هاي خصوصي‌سازي به‌معناي واقعي از ديگر مواردي است كه اهل حرفه بر آن تأكيد دارند.

از سوي ديگر عدم امكان دستيابي به فن‌آوري‌هاي نوين، مشكلات تأمين مواد اوليه مانند بوكسيت و پودر آلومينا به‌خصوص پس از تحريم‌هاي بين‌المللي، رشد اقتصادي كشورهاي رقيب ايران در حوزة خليج‌فارس در صنعت آلومينيوم و بالابودن ضريب ريسك سرمايه‌‌گذاري خارجي در ايران برخي از مواردي محسوب مي‌شود كه در حوزة برون‌مرزي بر اين صنعت اثرگذار است.

همچنين برخي از دست‌اندركاران صنعت آلومينيوم بر اين باورند كه كارشكني كشورهاي رقيب ايران در حوزة خليج‌فارس در تأمين مواد اوليه موردنياز بر اين بخش مشكل‌آفرين شده و دريافت فناوري از كشورهايي كه چندان در اين بخش شاخص نيستند، از ديگر نارسايي‌هاي اين صنعت به حساب مي‌آيد.

گزارش‌هاي منتشرشده از وضعيت صنعت آلومينيوم بر اين امر صراحت دارد كه اتخاذ تصميمات غيرتخصصي در گسترش صنايع آلومينيوم مذاب دولتي، بدون تكميل پروژه‌هاي نيمه‌تمام كشور به‌دليل نبود نقدينگي به‌عنوان جدي‌‌ترين مشكل صنعت آلومينيوم مذاب كشور محسوب مي‌شود.

كارخانة آلومينيوم المهدي (بندرعباس) به‌علت قرارگرفتن در منطقة استراتژيكي ازنظر انرژي، حمل‌ونقل، محيط زيست، قابليت افزايش فازهاي بيشتري در توليد و بهره‌وري صنعت آلومينيوم اوليه دارد، اما همچنان يك مرحله از توليد آن به‌طور كامل به اتمام نرسيده و با مشكلات چندي مواجه است.

سال گذشته در يازدهمين نشست كارگروه حمايت از توليد با حضور قائم‌ مقام وزير صنعت، معدن و تجارت در امور اجرايي و نمايندگان تشكل‌هاي صنعتي برگزار شد و وضعيت و مشكلات صنعت آلومينيوم مورد بررسي قرار گرفت و اعضاي كارگروه توافق كردند كه كميسيون ويژه‌اي براي اين منظور تشكيل شود و حمايت‌هاي لازم از اين صنعت را به‌عمل آورد.

كميسيون ويژة صنعت آلومينيوم قرار است با حضور تعدادي از اعضاي جلسه ازجمله نمايندة بانك مركزي، معاونت برنامه‌ريزي و نظارت راهبردي رياست‌جمهوري و وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي و نيز نمايندگان شركت‌ها و تشكل‌هاي مرتبط تشكيل ‌شود.

اين درحالي است كه توليد آلومينيوم جهان در سال گذشته ميلادي (2011) به‌ميزان 143 ميليون و 500 هزار تن گزارش شد كه چين در رتبة اول اين فهرست و ايران در رتبة بيست‌ودوم قرار داشت.

سه شركت توليدكنندة عمدة شمش آلومينيوم كشور، شركت آلومينيوم ايران (ايرالكو)، شركت آلومينيوم المهدي و شركت هرمزآل نام دارند كه به‌ترتيب در شهرهاي اراك و بندرعباس واقع شده‌اند.

شمش آلومينيوم ايران سال گذشته به كشور‌‌هاي پاكستان، چين، افغانستان، امارات، تايوان، تركيه، كره ‌جنوبي، سنگاپور، عراق، مالزي، هند و ويتنام صادر شد.

آلومينيوم سال گذشته پس از سنگ‌‌آهن، سيمان و مس ازنظر حجم صادرات در بين محصولات صنايع معدني كشور ردة‌ چهارم را به خود اختصاص داد.

گمرك جمهوري اسلامي ايران نيز طي گزارشي اعلام كرد، سال گذشته 99 ميليون دلار شمش آلومينيوم و 60 ميليون دلار آلياژهاي آلومينيوم وارد كشور شد.

قرار است در مسجد سليمان واقع در استان خوزستان يك واحد به ظرفيت 350 هزار تن، در منطقة ويژه لامرد استان فارس به ظرفيت 350 هزار تن و طرح توسعة خط سه آلومينيوم المهدي پروژه‌هاي افزايش ظرفيت توليد آلومينيوم اجرا شوند.

انتظار مي‌رود با رشد توليد و وارد مدار شدن واحدهاي جديد درمجموع تا پايان پنجمين برنامة توسعه كشور ظرفيت كشور در اين بخش سالانه يك ميليون تن برسد و به اين ترتيب رتبة ايران تا سال 1394 از 22 فعلي به مرتبه 14 ارتقا يابد.

كشورهاي همسايه ايران ‌اكنون ظرفيت توليد شمش آلومينيوم را بيش از يك ميليون تن در سال رسانده‌اند.

درعين‌حال حدود دو درصد از جمعيت كشور در صنعت آلومينيوم اشتغال به كار دارند.

دست‌اندركاران صنعت آلومينيوم انتظار دارند در گردهمايي يادشده كه قرار است روز سي‌ام آبان‌ماه جاري در محل اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي ايران برگزار شود، راهكارهاي لازم براي مواجهه با مشكلات پيش روي شناسايي و از سوي مقام‌هاي ذيربط در دستوركار قرار گيرد.