کارخانه آلومینای جاجرم جزو معدود کارخانه‌‌‌هایی به‌‌‌شمار می‌رود که خط تولید آن تمامی فرآیندها ازجمله معدن، مجتمع تولید آلومینا و تولید شمش آلومینیوم را دربرمی‌گیرد و چرخه تولید شمش از بوکسیت را به‌‌‌طور کامل شامل می‌شود. احداث کارخانه‌‌‌ای با ظرفیت سالانه ۲۸۰‌ هزار تن آلومینا از سال ۱۳۷۱ آغاز شد. پس از مراحل نصب و پیش‌‌‌راه‌‌‌اندازی آزمایشی و در سال ۱۳۸۲ بهره‌‌‌برداری نهایی تولید آلومینا از بوکیست جاجرم آغاز شد. از سال ۱۳۸۶ عملیات اجرایی ساخت فاز اول کارخانه شمش آلومینیوم با ظرفیت سالانه ۴۰‌ هزار تن صورت گرفت که هم اکنون با تمام ظرفیت مشغول به فعالیت است.

باشگاه آلومینیوم درخصوص اقدامات و فعالیت‌های اخیر این مجموعه با مهندس تورج زارع، مدیرعامل شرکت آلومینای ایران گفت و گویی انجام داده است که در ذیل می‌خوانیم:

تولید

میزان تولید آلومینا در 9 ماه ابتدای امسال ۱۷۵ هزار تن بوده است که انتظار داریم تا پایان سال این مقدار به ۲۳۵ هزار تن افزایش یابد. همچنین میزان تولید آلومینیوم در ۹ ماهه ابتدای سال ۲۷,۵۰۰ تن بوده است که انتظار داریم تا پایان سال این میزان به 36،700 تن برسد.

فضا و شرایط تولید در شرکت آلومینای ایران مناسب است. با توجه به اکتشافات انجام‌شده در سال‌های اخیر، از لحاظ ذخیره بوکسیت، وضعیت مناسبی داریم ولی با توجه به کم‌عیار بودن اکثر بوکسیت‌های داخلی، برای این‌که کیفیت آلومینای تولیدی مناسب باشد یا باید واردات بوکسیت انجام دهیم و یا بوکسیت معدن تاش را استخراج کنیم. هم‌اکنون بوکسیت با کیفیت و عیار بالا را به‌میزان ۱۰ درصد از کشور ترکیه وارد می‌کنیم درصورتی‌که معدن تاش در فاصله بسیار نزدیک‌تری به ما قرار دارد و به‌دلیل واهی محیط زیستی، برداشت از این معدن فعلاً میسر نیست و مجبور به واردات هستیم که همین واردات سبب خروج ارز از کشور می‌شود.

در زمینه تولید آلومینا بحث‌های فنی فراوانی مطرح می‌شود تا بتوانیم اقتصادی‌ترین تولید را داشته باشیم یکی از این بحث‌ها، حجم و کیفیت بوکسیت و دیگری قیمت سود کاستیک است که این‌دو جزو متغیرهای ماست و برای بهینه‌شدن هزینه تولید و رسیدن به کمترین قیمت تمام‌شده این موارد دائماً بررسی می‌شود. به‌عنوان مثال اگر سود کاستیک ارزان باشد از بوکسیت با عیار پایین‌تر استفاده می‌کنیم و بالعکس.

واردات و صادرات

شرکت آلومینای ایران هم‌اکنون کلیه شمش‌های آلومینیوم تولیدی را در بورس کالا عرضه می‌کند و هیچگونه صادراتی نه در بخش آلومینا و نه در بخش آلومینیوم ندارد. برای تهیه مواد اولیه موردنیاز تولید، تابع وزارت صمت هستیم و با هماهنگی آنها واردات و یا تهاتر انجام می‌دهیم به‌طوری‌که اخیراً وزارتخانه به ما اعلام کرده که ارز موردنیاز برای واردات مواد اولیه را برای ما تأمین می‌کند و از ما خواسته است برای تنظیم بازار داخل کلیه تولیدات خود که هفته‌ای ۷۵۰ تن شمش آلومینیوم است را، در بورس کالا عرضه کنیم.

نوآوری

ما در بخش نوآوری و توسعه فعالیت‌های قابل توجه و زیادی انجام داده‌ایم که قسمتی از این فعالیت‌های توسعه‌ای در بخش آلومینا به بهره‌برداری رسیده است.

یکی از این فعالیت‌ها که تماماً توسط واحد طرح و توسعه خود شرکت و پرسنل خودمان انجام شده است، جایگزینی فیلترهای "پرس" به‌جای فیلترهای "درام" است که هم در صرفه‌جویی در مصرف آب بسیار کمک می‌کند و هم در کاهش مصرف سود کاستیک تأثیرگذار است.

محصول جدید دیگری که با روش منحصربه‌فرد خودمان در شرکت آلومینای ایران به توانایی ساخت آن دست پیدا کرده ایم "هیدرات ویژه" است که نوعی کندسوز کننده می‌باشد و در صنایع سیم و کابل و در جاهایی که امکان آتش‌سوزی وجود دارد، استفاده می‌شود چراکه در حین آتش‌سوزی، اکسیژن محیط را سریعاً به خود گرفته و از انتشار و افزایش آتش‌سوزی جلوگیری می‌کند و سبب خاموش‌شدن آتش می‌گردد.

این پروژه دانش‌بنیان به فاز اجرایی رسیده است و توان تولید سالانه ۳۵۰۰ تن از این محصول را خواهیم داشت. ارزش‌افزوده این محصول ۴ برابر تولید آلومینا است که ان‌شاالله تا پایان سال به بهره‌برداری خواهد رسید.

برنامه های آینده

یکی از برنامه‌های بلندمدت ما افزایش ظرفیت تولید آلومیناست.

ما هم‌اکنون برای تولید آلومینا از بوکسیت دیاسپور و فرآیند بایر استفاده می‌کنیم و با توجه به پایین‌آمدن عیار بوکسیت در معادن ناچار هستیم پروژه‌هایی تعریف کنیم که از این نوع بوکسیت‌های کم‌عیار نیز بتوانیم استفاده کنیم. یکی از روش‌ها، تغییر فرآیند و استفاده از روش سینترینگ برای تولید آلومیناست که درحال برنامه‌ریزی برای اجرا و راه‌اندازی آن هستیم.

احداث نیروگاه 90 مگاواتی برق از دیگر پروژه‌های ماست که هم‌اکنون در مناقصه قرار دارد و به‌زودی پیمانکاری برای احداث این نیروگاه انتخاب خواهد شد.

چالش‌ها

کمبود برق و گاز اصلی‌ترین چالش‌های شرکت آلومینای ایران است. با توجه به اینکه تولید آلومینا نیاز به انرژی سوخت دارد در زمستان‌ها با کمبود گاز مواجه هستیم که به تولید ما ضربه می‌زند و در هنگام محدودیت استفاده از گاز مجبور هستیم از سوخت جایگزین مازوت استفاده کنیم. همچنین همانطورکه می‌دانید شرکت ما شمش آلومینیوم نیز تولید می‌کند که این فرایند به برق زیادی نیاز دارد. در فصل تابستان با کمبود برق مواجه هستیم که برای صنعت آلومینیوم کشنده است. امیدواریم با احداث نیروگاه برق این مشکل برای همیشه برای شرکت ما برطرف شود.

افق صنعت آلومینیوم

افق بلندمدت صنعت آلومینیوم در دنیا روشن است و مصرف بالایی در همه صنایع دارد. صنعت آلومینیوم در کشور ما با چالش‌هایی روبرو است که اگر بتوان این چالش‌ها را برطرف ساخت می‌توانیم از این بازار جهانی استفاده خوبی داشته باشیم.

از چالش‌های صنعت آلومینیوم کشور، مواد اولیه این صنعت ازجمله بوکسیت، آلومینا، آند، کریولیت، آلومینیوم فلوراید و همین تأمین برق است که اگر امکان عدم وابستگی در این زمینه‌ها وجود داشته باشد صنعت آلومینیوم صنعتی خواهد بود که با ایجاد صنایع پایین‌دستی می‌توان ارزش افزوده خیلی خوبی ایجاد کرد.

نیروی انسانی

نیروی انسانی در شرکت آلومینای جاجرم نیروهای کیفی و آموزش‌دیده هستند که تعداد آنها با تعداد استاندارد نیروی انسانی در چنین مجموعه‌هایی تفاوت چندانی ندارد. تمام نیروهای انسانی جذب‌شده در این مجموعه ازطریق آزمون انتخاب و استخدام می‌شوند.

بورس کالا

با توجه به اینکه شرکت آلومینای ایران، شرکتی دولتی است، تمام محصولات ما ازجمله آلومینا و آلومینیوم در بورس کالا عرضه می‌شود و با توجه به سازوکار بورس از لحاظ تسویه و پرداخت مشکلی نداریم.