سهم 29 درصدي مصرف آلومينيوم ايران از قراضه‌ها

به گزارش باشگاه آلومينيوم و به نقل از اخبار فلزات، فلز آلومینیوم، در بین فلزات مختلف بعد از آهن و فولاد پرکاربردترین و پرمصرف‌ترین فلز به‌شمار می‌رود. همچنین این فلز بین فلزات پایه و اساسی، در صدر پرمصرف‌ترین‌ها قرار دارد. بررسی‌های به‌عمل آمده بین مصرف فلز آلومینیوم در بین کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه، حاکی از مصرف سرانه بیشتر این فلز بین جوامع توسعه یافته است. از همین رو می‌توان به اهمیت زیاد این فلز و جایگاه ویژه آن در صنایع پیشرفته و مدرن امروزی پی برد.

یکی از ویژگی‌های بسیار مهم فلز آلومینیوم در کنار خواص ویژه‌ای همچون هدایت الکتریکی بالا، مقاومت به خوردگی بالا و نسبت وزن به استحکام قابل توجه، ویژگی سهولت در بازیافت آن است. این ویژگی که خود مرهون سه فاکتور نقطه ذوب پایین، چگالی کم و مقاومت به خوردگی بالای آلومینیوم است، سبب شده تا جداسازی قراضه‌های آلومینیوم (خصوصا قراضه‌های کهنه) و بازیابی آن‌ها نسبت به اکثر فلزات دیگر با سهولت بیشتری انجام شود. بدین جهت، قسمت قابل توجهی از آلومینیوم مصرف شده در جهان را منابع ثانویه (قراضه‌های آلومینیومی) تشکیل می‌دهند که به‌طور میانگین سهمی در حدود 50 تا 55 درصد مصرف کل را شامل می‌شود.

نمودار 1، مصرف آلومینیوم را در ایران بین سال‌های 2011 تا 2015 میلادی نشان می‌دهد. با توجه به این نمودار، مصرف آلومینیوم ایران بین سال‌های 2011 تا 2013 میلادی تقریبا ثابت، در حدود 385 هزار تن بود که پس از سال 2014 با رشد شدید 34 درصدی به 482 هزار تن افزایش یافت و پس از آن دوباره به حالتی تقریبا ثابت رسید. در کل می‌توان گفت که مصرف آلومینیوم ایران بین سال‌های 2011 تا 2015 میلادی، به‌طور متوسط سالانه در حدود 3.7 درصد رشد داشت.

 
نمودار 2، سهم منابع ثانویه آلومینیوم (قراضه) را در مصرف آلومینیوم ایران بین سال‌های 2011 تا 2015 نشان می‌دهد. با توجه به داده‌های نشان داده شده در این نمودار، منابع ثانویه از مصرف آلومینیوم در ایران به‌طور میانگین، سهمی در حدود 29 درصد را به‌خود اختصاص داده‌اند، که از این میان 19 درصد متعلق به قراضه‌های نو و حدود 7 درصد آن متعلق به قراضه‌های کهنه تولید داخل است.

 
با توجه به محاسبات انجام شده در خصوص تخمین مصرف آلومینیوم ایران از منابع ثانویه و مقایسه آن با میانگین‌ جهانی، می‌توان به عملکرد ضعیف ایران در مورد بازیافت طی چند سال اخیر پی‌برد. مجموع ظرفیت واحدهای فعال تولید قراضه آلومینیومی (که عمدتا قراضه‌های کهنه را شامل می‌شود) در حدود 32.5 هزار تن برآورد شد که مقداری کمی بیشتر از میزان مصرف قراضه‌های کهنه آلومینیومی در 2 سال اخیر بود. در مقابل، واحدهای تولید شمش و بیلت ثانویه، دارای ظرفیتی مجموعا 763 هزار تن است؛ یعنی ظرفیتی نزدیک به 2 برابر تولید سالانه آلومینیوم اولیه در ایران. این اختلاف فاحش، سبب نامتعادل شدن زنجیره تولید، در بخش بازیافت می‌شود؛ به این صورت که عمده واحدهای تولیدکننده شمش و بیلت ثانویه آلومینیومی، به‌دلیل ظرفیت بسیار بالای این حلقه از زنجیره و در مقابل ظرفیت بسیار پایین حلقه تولید قراضه، به‌طور متوسط با نرخ بسیار پایینی در حال بهره‌برداری هستند.

ایران به‌عنوان کشوری که صنعت آلومینیوم را در منطقه خاورمیانه پایه‌گذاری کرد و با توجه به برنامه توسعه 1404 (تولید سالانه 1.5 میلیون تن از آلومینیوم اولیه) یکی از مهم‌ترین کشورهای فعال در صنعت آلومینیوم منطقه محسوب می‌شود. از این رو برنامه‌ریزی و مدیریت صحیح برای رسیدن به آمار میانگین‌های جهانی و حتی فراتر از آن امری ضروری است.