رشد بیش از ۵۰ درصدی قیمت شمش آلومینیوم از ابتدای سال

بررسی‌ها نشان می‌دهد این رشد تحت تأثیر افزایش نرخ ارز آزاد و نوسانات قیمت جهانی آلومینیوم رخ داده و پیامدهای جدی برای صنایع پایین‌دستی به همراه داشته است.

افزایش قیمت آلومینیوم در بورس کالا

براساس گزارش باشگاه آلومینیوم، قیمت تمام‌شده آلومینیوم در بورس کالای ایران در نخستین عرضه سال جاری، مورخ ۱۰ فروردین‌ماه، حدود ۲۹۶ هزار تومان بوده است. این رقم تا زمان تنظیم گزارش در تاریخ ۸ دی‌ماه به حدود ۴۲۸ هزار تومان رسیده که بیانگر رشد ۴۵ درصدی قیمت در بورس کالاست.

نقش نرخ ارز و قیمت جهانی در تعیین قیمت پایه

با توجه به فرمول تعیین قیمت پایه آلومینیوم در بورس کالا که تابعی از نرخ ارز آزاد و قیمت جهانی آلومینیوم است، بررسی این دو عامل ضروری به نظر می‌رسد. پس از اعمال نرخ ارز آزاد در فرمول قیمت‌گذاری، اختلاف قیمت میان بازار آزاد و بورس کالا تا حد زیادی کاهش یافت و در معاملات بورس نیز رقابت‌های غیرمنطقی مشاهده نشد.

انتقادها به فرمول تعیین قیمت آلومینیوم با احتساب دلار آزاد

با این حال، برخی فعالان صنعت معتقدند با توجه به استفاده اسملترها از برق یارانه‌ای و پرداخت هزینه‌های دستمزد و حقوق به ریال، لزومی ندارد قیمت محصول نهایی به‌طور کامل بر اساس دلار آزاد محاسبه شود. به اعتقاد این گروه، تنها بخشی از قیمت که مربوط به مواد اولیه وارداتی است باید دلاری محاسبه شود. همچنین در مواردی که تولیدکنندگان از ارز دولتی یا مبادله‌ای استفاده می‌کنند اما محصول خود را با نرخ دلار آزاد به صنایع پایین‌دستی می‌فروشند، این موضوع نوعی اجحاف در حق مصرف‌کنندگان داخلی تلقی می‌شود.

نوسانات قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن

بررسی قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن (LME) نشان می‌دهد این فلز در تاریخ ۲۷ اسفندماه با قیمت ۲۷۱۵ دلار معامله می‌شده و در مقاطعی حتی تا ۲۳۶۴ دلار نیز کاهش یافته است. با این حال، قیمت آلومینیوم تا تاریخ ۸ دی‌ماه با روندی صعودی به ۲۹۱۳ دلار رسیده که در مجموع رشد ۷.۳ درصدی را نشان می‌دهد.

افزایش شدید نرخ ارز آزاد در بازار داخلی

در بازار ارز، دلار آزاد در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۴۰۳ حدود ۹۷,۷۸۰ تومان قیمت داشت. این نرخ با وجود افت‌های مقطعی حتی تا کانال ۸۰ هزار تومان نیز کاهش یافت، اما در نهایت با روندی افزایشی و پرشتاب، در تاریخ ۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ به حدود ۱۴۱,۹۰۰ تومان رسید که حاکی از افزایش حدود ۴۵ درصدی نرخ ارز آزاد است.

تأثیر عوامل کلان بر قیمت آلومینیوم در بازار آزاد

در بازار آزاد، قیمت آلومینیوم طبق داده‌های سایت باشگاه آلومینیوم در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۴۰۳ حدود ۲۷۹,۵۰۰ تومان بوده است. این قیمت در تاریخ ۱۹ خردادماه حتی به ۲۲۷ هزار تومان نیز کاهش یافت که می‌توان نقش جنگ ۱۲ روزه و شرایط نااطمینانی ناشی از آن را در کاهش تقاضا و افزایش عرضه مؤثر دانست. در آن مقطع، خریداران از انجام معامله خودداری کرده و نقدینگی را حفظ کرده بودند.

جهش قیمتی آلومینیوم

پس از بازگشت ثبات نسبی به بازار، قیمت‌ها مجدداً روند افزایشی به خود گرفت. در آذرماه و اوایل دی‌ماه، همزمان با رشد افسارگسیخته نرخ دلار آزاد و افزایش قیمت پایه عرضه آلومینیوم در بورس کالا، قیمت آلومینیوم در بازار آزاد تا ۴۲۵,۵۰۰ تومان نیز افزایش یافت که نشان‌دهنده رشد ۵۲ درصدی قیمت نسبت به ابتدای سال است.

هشدار نسبت به آینده صنعت آلومینیوم

در صورت تداوم این روند، پیامدهای نگران‌کننده‌ای برای صنعت آلومینیوم کشور متصور است. افزایش شدید قیمت‌ها می‌تواند منجر به تعطیلی کارخانجات و کارگاه‌های پایین‌دستی و حتی حذف آلومینیوم از سبد مصرف‌کنندگان داخلی شود؛ موضوعی که نیازمند توجه فوری سیاست‌گذاران و متولیان صنعت است.

حسین سراجیان -سردبیر مجله آلومینیوم