جنگ ایران چگونه بحران عرضه‌ی آلومینیوم در خلیج فارس را شعله‌ور کرد؟
باشگاه آلومینیوم: تنش‌های نظامی در خاورمیانه فقط قیمت نفت را تکان نمی‌دهد، این‌بار آلومینیوم هم به مرکز توجه برگشته است. پس از حملات اخیر، زنجیره‌ی تامین آلومینیوم در خلیج فارس با اختلال جدی روبه‌رو شده، موضوعی که می‌تواند از قیمت کالاهای مصرفی تا هزینه‌ی صنایع بزرگ و حتی فضای سرمایه‌گذاری جهانی را تحت تاثیر قرار دهد. برای فعالان بازارهای مالی، از جمله تریدرهای ارز دیجیتال، این خبر سیگنالی مهم درباره‌ی فشارهای تورمی و ریسک‌های ژئوپلیتیک است.
توقف بخشی از قراردادهای EGA و اعلام فورس ماژور
طبق گزارش بلومبرگ، شرکت «امارات گلوبال آلومینیوم» (EGA) که بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ی آلومینیوم در خاورمیانه محسوب می‌شود، پس از آسیب‌دیدن واحد اصلی ذوب خود در الطویله (Al Taweelah) بخشی از قراردادهای تامین را متوقف کرده است. این آسیب در ۲۸ مارس و در پی حملات موشکی و پهپادی ایران رخ داد.
EGA در برخی قراردادها «فورس ماژور» اعلام کرده است. فورس ماژور (اصطلاحی حقوقی با ریشه‌ی فرانسوی به معنی «قوه‌ی قاهره») به رویدادهای غیرقابل پیش‌بینی و خارج از کنترل مثل جنگ، بلایای طبیعی یا همه‌گیری‌ها اشاره دارد که اجرای تعهدات قراردادی را عملا ناممکن می‌کند. به زبان ساده، شرکت با اعلام فورس ماژور به مشتریان می‌گوید: اتفاقی خارج از اختیار ما رخ داده و فعلا نمی‌توانیم طبق قرارداد تحویل دهیم.
واحد الطویله که در منطقه‌ی اقتصادی خلیفه در ابوظبی قرار دارد، یکی از بزرگ‌ترین واحدهای ذوب آلومینیوم جهان است. EGA می‌گوید تعمیر و بازگشت کامل به شرایط عادی ممکن است تا ۱۲ ماه زمان ببرد؛ زیرا فلز در مدارهای ذوب جامد شده و به تجهیزات آسیب جدی زده است. این یعنی اختلالی طولانی‌مدت در تاسیساتی که در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۶ میلیون تن فلز ریختگی تولید کرده بود. گزارش‌ها همچنین می‌گویند این حمله در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل به زیرساخت‌های صنعتی ایران انجام شده است.
بحران محدود به امارات نیست
EGA تنها بازیگر آسیب‌دیده نیست. «آلومینیوم بحرین» (Alba) اوایل مارس، پس از بسته شدن تنگه‌ی هرمز و توقف ارسال محموله‌ها، سه خط ذوب را تعطیل کرد و گزارش شده که هدف حمله نیز بوده است. در قطر هم شرکت «قطالوم» (Qatalum) در مارس مجبور به توقف فعالیت شد؛ آن هم پس از این‌که قطرانرژی در پی حملات به زیرساخت‌های انرژی، تولید LNG را تعلیق کرد. مجموعا تولیدکنندگان خلیج فارس حدود ۹٪ از آلومینیوم اولیه‌ی جهان را تامین می‌کنند؛ سهمی که هرگونه شوک در آن، اثرات جهانی دارد.
چرا این اتفاق فقط خبر فلزات نیست؟
آلومینیوم در طیف گسترده‌ای از صنایع استفاده می‌شود: از هواپیما و خودرو تا بسته‌بندی مواد غذایی و پنل‌های خورشیدی. به همین دلیل، اختلال عرضه می‌تواند موجی از افزایش هزینه‌ها ایجاد کند.
برآورد موسسه‌ی وود مکنزی نشان می‌دهد در صورت تداوم درگیری، ممکن است در سال ۲۰۲۶ حدود ۳ تا ۳.۵ میلیون تن از تولید آلومینیوم از بازار جهانی حذف شود، در حالی که تولید جهانی سال قبل کمی کمتر از ۷۴ میلیون تن بوده است. هم‌زمان، قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن (LME) از ۳,۵۰۰ دلار به ازای هر تن عبور کرده و به نزدیکی سقف چهار ساله رسیده است. گلدمن ساکس هشدار داده در صورت ادامه‌ی افت تولید منطقه، قیمت می‌تواند به ۳,۶۰۰ دلار برسد و برخی تحلیلگران حتی سناریوی ۴,۰۰۰ دلار را هم مطرح کرده‌اند. از طرف دیگر، موجودی انبارهای LME از ماه می حدود ۶۰٪ کاهش یافته و حاشیه‌ی امن بازار را کم کرده است.
پیامدهای احتمالی برای اقتصاد و بازارهای مالی
در اقتصادی که هم‌زمان با رشد قیمت نفت، اختلال مسیرهای کشتیرانی و افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک درگیر است، «فشار آلومینیوم» می‌تواند لایه‌ی تازه‌ای از تورم ایجاد کند. صنایع هوافضا، خودروسازی و تولیدکنندگان تجهیزات انرژی پاک، همگی با افزایش هزینه‌ی مواد اولیه روبه‌رو می‌شوند.
برای سرمایه‌گذاران، این وضعیت معمولا به معنی نوسان بالاتر در دارایی‌های ریسکی است. در چنین دوره‌هایی، بازارها به داده‌های تورمی، تصمیم‌های نرخ بهره و تحولات امنیتی حساس‌تر می‌شوند؛ عواملی که می‌توانند روی اشتهای ریسک در بازار ارزهای دیجیتال هم اثر بگذارند.
جمع‌بندی
حملات اخیر و اختلال در تولید آلومینیوم خلیج فارس، از یک شوک منطقه‌ای به یک دغدغه‌ی جهانی تبدیل شده است. اگر آتش‌بس پایدار نماند و تنگه‌ی هرمز به شکل کامل بازگشایی نشود، احتمال ادامه‌ی کمبود عرضه و رشد قیمت‌ها وجود دارد. در ماه‌های آینده، مسیر جنگ و وضعیت کشتیرانی تعیین می‌کند کسری آلومینیوم چقدر عمیق می‌شود و فشار تورمی تا کجا بالا می‌رود.
