از بالا رفتن سن ازدواج گرفته تا افزایش میزان طلاق در کشور، انگار هر روز پرونده ازدواج و طلاق جوانان ایرانی سنگین‌تر از گذشته می‌شود.
>
تهران در طلاق اول شد، در ازدواج آخر
کارشناسان می‌گویند حتی خبر بالا رفتن میزان ازدواج در سه ماهه نخست که روز گذشته از سوی وزارت ورزش وجوانان هم اعلام شد، دردی از این پرونده دوا نمی‌کند چون به گفته آنها خطرناک‌تر از آنکه جوانان ایرانی تن به ازدواج نمی‌دهند این است که هنوز عدد سال‌های زندگی به ۵ سال نرسیده، زوج‌های جوان داد طلاق سر می‌دهند و پایشان به دادگاه باز می‌شود. اما در این میان جوانان تهرانی سهم چندانی از افزایش آمار ازدواج نداشته‌اند چون مدیر کل دفتر برنامه ریزی ازدواج و تعالی خانواده وزارت ورزش وجوانان در کنار اعلام آمار ازدواج و طلاق در سه ماهه نخست امسال، گفته که کمترین ازدواج‌ها در این مدت در تهران رخ داده است. این در حالی است که با استناد به اعداد و ارقام اعلام شده از سوی مراجع رسمی، تهران در طلاق رتبه نخست را کسب کرده و در ازدواج رتبه آخر را. «مسعود امینی» این آمار را با استناد به ۲۲۴ هزار و ۵۲ مورد ازدواج و ۳۳ هزار و ۱۴۷ مورد طلاقی اعلام کرده که به صورت رسمی ثبت شده است. آمارهای رسمی از کاهش طلاق نیز خبر داده‌اند. به گفته امینی، در سال گذشته به ازای هر ۱۲ ازدواج ۲ طلاق به ثبت رسیده که امسال در این آمار به ازای هر ۱۳ ازدواج ۲ طلاق ثبت شده است که این خود نشان‌دهنده افزایش آمار ازدواج در کشور است.
با وجود همه عدد و رقم‌های اعلام شده، «معصومه آباد»عضو کمیسیون اجتماعی شورای شهر تهران به این آمارها خوشبین نیست. او در گفت‌وگو با تهران امروز می‌گوید: «اینکه آمار ازدواج درصد محدودی افزایش یابد چندان حائز اهمیت نیست. مسئله اساسی این است که تاکنون از سوی مسئولان چه تدابیری اتخاذ شده تا زندگی‌های مشترک به ثبات برسد و به طلاق نینجامد؟»
به گفته آباد، در سال ۹۰ نسبت به سال ۸۹ ازدواج یک درصد و طلاق ۳٫۴ درصد رشد داشته است. افزایش آمار طلاق به عنوان یک آسیب‌اجتماعی سبب شده تا هزینه‌های سرسام‌آوری به کشور تحمیل شود. هزینه‌هایی که ابعاد اقتصادی، اجتماعی و روانی دارد. او در ادامه می‌گوید: «در این میان مشکلات متعددی وجود دارد که چاره‌ای برای آن اندیشیده نشده است. این مشکلات را در ۳ دسته اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی می‌توان جای داد اما بدون شک اگر مشکلات اقتصادی حرف اول را در عوامل کاهش ازدواج و افزایش طلاق نزند، سهم کمی هم ندارد.» این استاد دانشگاه با یادآوری اینکه اقداماتی که برای افزایش ازدواج، تحکیم بنیان خانواده و کاهش طلاق انجام شده به اندازه کافی نبوده است، ادامه می‌دهد: «ازدواج و طلاق در کشور ما متولی رسمی ندارد. همین است که هر نهاد و سازمانی از ظن خود کارهایی برای بهبود اوضاع انجام می‌دهد. در بسیاری مواقع این اقدامات مفید هستند اما کافی نیستند و این به آن معناست که همه اقدامات انجام شده در سازمان‌ها و نهادها در این‌باره، ناکارآمد بوده است. در سال‌های گذشته توجه همه برنامه‌ریزی‌های انجام شده و حتی اختصاص بودجه به نقطه‌ای معطوف بوده که زوجین برای طلاق مراجعه می‌کنند. در این نقطه زوجین مراحل جدل را پشت سر گذاشته‌اند و حرمت‌های خانوادگی فرو ریخته است.«به گفته آباد به نظر می‌رسد عزمی جدی برای پیشگیری از طلاق و ساماندهی به شرایطی که کشور در آن قرار دارد، نیاز است.
او درباره مشکلات مضاعف جوانان تهرانی می‌گوید: «مشکلات اقتصادی جوانان تهرانی در مقایسه با سایر شهرها بیشتر است. به همین دلیل است که با حساسیت و وسواس بالایی ازدواج می‌کنند که البته این را نمی‌توان به پای درایت و تدبیر گذاشت اما این مشکلات اقتصادی، آنها را برای تشکیل زندگی مشترک مردد می‌کند.»
تهران در طلاق اول شد
بر اساس آنچه مدیر کل دفتر برنامه ریزی ازدواج و تعالی خانواده وزارت جوانان اعلام کرده، «تعداد ازدواج های به ثبت رسیده به تفکیک ماه‌ها شامل فروردین ۸۵ هزار و ۲۴ مورد، اردیبهشت ۷۳ هزار و ۶۰۹ مورد و خرداد ماه ۶۵ هزار و ۴۱۹ مورد است.» همچنین به گفته او «ترکیب سنی ازدواج بین مردان ۲۵ تا ۲۹ سال و در بین زنان بین سنین ۲۰ تا ۲۴ سال بیشترین آمار را به خود اختصاص داده است.» این در حالی است که آمار طلاق در سه ماهه اول امسال ۳۳ هزار و ۱۴۷ نفر بوده و آمار طلاق زوج‌ها در فروردین ماه با ۹ هزار و ۲۷۸ نفر کمترین آمار طلاق را به خود اختصاص داده است. این آمار در اردیبهشت ماه به ۱۳ هزار و ۳۵۰ نفر و خرداد ماه به ۱۲ هزار و ۱۳۱ نفر افزایش داشته است.
امینی درباره ترکیب سنی طلاق در مردان و زنان می‌گوید: «مردان بین سنین ۲۵ تا ۲۹ و زنان ۲۰ تا ۲۴ سال است که از آمار ارائه شده سه هزار و ۸۸۳ نفر در این ترکیب سنی از یکدیگر جدا شده‌اند.»
بخشی از آمار ارائه شده به مقایسه آمار طلاق و ازدواج در سال های ۸۹ و ۹۰ اختصاص دارد. بر اساس این گزارش، آمار ازدواج در سال ۱۳۹۰، ۸۷۴ هزار و ۷۹۲ مورد بوده که در مقایسه با سال ۸۹ از افت دو درصدی برخوردار است. به اعتقاد این مقام مسئول در وزارت ورزش و جوانان بیشترین ازدواج در سال گذشته در استان سیستان و بلوچستان و کمترین ازدواج در تهران رخ داده است.
او با بیان اینکه آمار ازدواج در سال ۱۳۸۹ به ۸۹۱ هزار و ۶۲۷ مورد رسیده بود، می‌افزاید: «آمار طلاق در سال ۱۳۸۹، ۱۳۷ هزار و ۲۰۰ نفر و در سال ۹۰، ۱۴۲ هزار و ۸۴۱ نفر بوده است که در این حوزه نیز استان های تهران و خراسان رضوی بیشترین آمار را به خود اختصاص داده‌اند».
امینی درباره اینکه آیا بررسی های لازم پس از ارائه این آمارها از سوی آن وزارتخانه انجام می شود، می‌گوید: «براساس تحقیقات صورت گرفته از یک جامعه آماری جوان، ۴۰ درصد جوانان اعلام کرده‌اند که بیشترین مشکل آنها در مورد ازدواج و طلاق، نبود مراکز مشاوره علمی و تخصصی است».
رشد سایت‌های همسریابی در غفلت مسئولان
در یک دهه اخیر کارشناسان خانواده همواره نسبت به ناکارآمدی سیاست‌ها و خلأ‌های موجود درباب ازدواج جوانان و آماده‌سازی آنان برای تشکیل خانواده انتقاد کرده‌اند. اما انگار گوش‌ها به شنیدن انتقادات و هشدارها عادت کرده است چون به گفته بیشتر منتقدان همین حفره‌های خالی سبب شده تا سایت‌هایی چون سایت همسریابی مثل قارچ در محیط مجازی رشد کند و به رغم همه تلاش‌های وزارت ارشاد هنوز چند سایت‌های همسریابی از این دست فعالیت می‌کنند. همین چند روز پیش بود که وزارت ارشاد طی اطلاعیه‌ای به گردانندگان این سایت‌ها که به دور از نظارت مستمر نهادهای مسئول فعالیت می‌کنند ۶ماه فرصت داد تا برای تعیین تکلیف مجوز خود اقدام کنند. معصومه آباد رشد این سایت‌های غیرمجاز را نیز ناشی از نبود یک مدیریت واحد در امر ازدواج می‌داند و می‌گوید: «نه می‌توان گفت که این سایت‌ها نیاز امروز جامعه ما هستند و نه می‌توان آنها را به کلی رد کرد اما به نظر می‌رسد ساماندهی و تدبیر مسئولان حلقه مفقوده‌ای است که جای خالی آن به‌شدت احساس می‌شود».
