به بهانه درگذشت عباس کیارستمی؛ عباس کیارستمی؛ هنرمندی انسان گرا و اخلاق محور

درگذشت عباس کیارستمی هنرمند اخلاق مدار ایرانی، جامعه را در غمی شگرف فرو برد. فیلمساز مطرح کشور که با به یادگار گذاشتن اثرهایی ارزشمند و تاثیرگذار، نام ایران را در جهان پرآوازه ساخت و سبب افتخار و عزت مردمان این دیار کهن شد.

صنعت فیلم سازی در ایران از پیشینه بسیار طولانی برخوردار است. از آن هنگامه که نخستین دوربین فیلم ‌برداری در زمان مظفرالدین‌شاه قاجار وارد کشور شد، تاکنون این صنعت نیز با رشد و پیشرفت قابل ملاحظه ای رو به رو شده است. البته توسعه در این امر را باید مرهون کارگردانانی متعهد و با تجربه دانست که نام ایران را همواره با هنر فیلم سازی در کشورمان و جهان زنده نگاه داشته اند.

عباس کیارستمی از جمله کارگردانان بنام ایران به شمار می رود که در زمینه تهیه کنندگی، فیلم نامه نویسی، تدوینگری و عکاسی بین المللی فعالیت داشت و به دلیل استفاده از تکنیک ها و تم های ویژه در فیلم هایش از شهرت بسیاری برخوردار شد.

این هنرمند توانمند در یکم تیر 1319 خورشیدی در تهران دیده به جهان گشود و از همان دوره کودکی به هنر نقاشی بسیار علاقه مند بود و تا پایان دوران نوجوانی به فعالیت خود در این هنر ادامه داد تا آن که در 18 سالگی برنده مسابقه نقاشی و از آن پس اثرهای زیبای او با استقبال فراوان منتقدان، فستیوال ها و بنیادهای فرهنگی هنری جهان روبه رو شد. عباس کیارستمی به دلیل علاقه به این هنر با ورود به پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران توانست با موفقیت مدرک کارشناسی در این رشته را دریافت کند.

این تهیه کننده از 1340 خورشیدی نیز به عنوان نقاش تبلیغاتی در «آتلیه 7» و چند مؤسسه دیگر به کار طراحی جلد کتاب، پوستر و آگهی ‌های بازرگانی پرداخت و بعدها در سازمان تبلیغاتی «نگاره» به طراحی و ساخت تیتراژ فیلم روی آورد که نخستین آنها؛ تیتراژ فیلم «وسوسه شیطان» ساخته محمد زرین دست و چند فیلم مهم از جمله «قیصر» و «رضا موتوری» ساخته مسعود کیمیایی بود. این فیلم نامه نویس از سال 1341 تا 1345 خورشیدی 150 آگهی بازرگانی برای تلویزیون ایران ساخت.

پس از مدتی وی به دعوت فیروز شیروانلو که مسوولیت «امور سینمایی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان» را بر عهده داشت به این کانون رفت و در 1349 خورشیدی به ساخت فیلم کوتاه «نان و کوچه» موفق شد. دو سال بعد فیلم «زنگ تفریح» را با موفقیت کارگردانی کرد و در 1353 خورشیدی با ساخت فیلم «مسافر» به عنوان کارگردانی برجسته در جامعه آن روز مطرح شد.
عباس کیارستمی پس از انقلاب نیز به فعالیت های مهم و ارزنده خویش در زمینه فیلم سازی ادامه داد و ماندن در ایران را سبب افزایش توانایی اش در ساخت فیلم دانست و در این زمینه گفته است: «اگر درختی را که ریشه در خاک دارد از جایی به جای دیگر ببرید، آن درخت دیگر میوه نمی‌دهد و اگر بدهد آن میوه دیگر به خوبی میوه‌ای که در سرزمین مادری‌اش می‌تواند بدهد نیست. این یک قانون طبیعت است. فکر می‌کنم اگر سرزمینم را رها کرده بودم درست مانند این درخت شده بودم».

این فیلم نامه نویس پایه گذار سینمایی شد که تاکنون فیلمسازان زیادی به پیروی از سبک سینمایی وی پرداخته اند و این گونه با بهره بردن از این روش عنوان کارگردانانی مشهور در ایران و جهان مطرح شده اند.

برخلاف دیگر کارگردانان، وی علاقه‌ای به پرورش دادن توان مدیریتی خود با به نمایش کشیدن صحنه‌های رزمی پرهزینه و افراطی یا صحنه ‌های تعقیب و گریز پیچیده در محصولات کلان نداشت. اما به جای آن تلاش کرد تا از رسانه فیلم به روش منحصر به فرد خویش استفاده کند. او درباره دیدگاه فیلمبرداری خود در زمینه فیلم‌سازی چنین گفته است: «من از آن آداب و رسوم فیلم‌سازی که او به آنها خو گرفته پیروی نمی‌کنم».

این هنرمند شیوه‌ های نوین فیلم‌سازی را با بهره بردن از روش ‌های مختلف کارگردانی آزمایش می‌ کرد. در واقع سینمای عباس کیارستمی تعریف دیگری از فیلم ارائه می داد. یکی دیگر از ویژگی‌های خاص این کارگردان این است که در برخی از آثار او، اشاره ‌هایی به دیگر آثار خودش وجود دارد.
این تهیه کننده در 1376 خورشیدی با ساخت فیلم «طعم گیلاس» توانست جایزه نخل طلای جشنواره فیلم کن را از آن خود کند.

وی در بسیاری از جشنواره ‌های فیلم به عنوان داور حضور داشته است که از آن جمله می توان به حضور او در جشنواره های فیلم کن، ونیز، لوکارنو، سن‌سباستین، سائو پائولو، کاپالبیو، کاستندورف صربستان اشاره کرد.

روزنامه گاردین در سال 2011 میلادی در گزارشی فهرست 40 کارگردان بزرگ معاصر سینمای دنیا را منتشر کرد. عباس کیارستمی در مکان ششم این فهرست و بالاتر از بسیاری از چهره‌ های نامدار سینما در جهان قرار گرفته بود.

او در زمینه عکاسی نیز فعالیت های بسیاری داشت و به برگزاری نمایشگاه های عکس در ایتالیا، انگلیس، ژاپن، چین و موزه هنرهای معاصر تهران اقدام کرد. همچنین این هنرمند کارگاه‌ های آموزشی متعددی را در شهرهای مختلف ایران و خارج از کشور برای هنرجویان برگزار می کرد و علاوه بر این فعالیت های هنری و آموزشی؛ رهبری دو گروه اپرا را نیز در شهرهای پاریس و لندن بر عهده داشت.

او در طول این سال ها فیلم های بسیاری را کارگردانی کرد که از جمله آنها می توان «آینده دوباره پر شده، آشنایی با لیلا، مثل یک عاشق، کپی برابر اصل، شیرین، فرش ایرانی، بلیت ها، طلای سرخ و ...» را نام برد.

آثار و فعالیت های هنری بسیار او در زمینه هایی که عنوان شد مورد تمجید و تحسین بسیاری از بزرگان عرصه فیلم سازی در ایران و جهان قرار گرفت.

سرانجام عباس کیارستمی این کارگردان برجسته ایرانی پس از سال ها فعالیت در عرصه هنر و فیلم سازی در 14 تیر 1395 خورشیدی رخ در نقاب خاک کشید و اینک تنها اثرها و اقدام های ارزنده او نام و یادش را در ایران و جهان جاودانه کرده است.