به گزارش باشگاه آلومینیوم، آلومینیوم به دلیل برخورداری از ویژگی‌هایی نظیر سبکی، دوام و قابلیت بازیافت بالا، یک فلز منحصر‌به‌فرد و کلیدی در جهان به ‌شمار می‌رود. این فلز به دلیل تاثیرات گسترده‌ای که بر صنایع مختلف اعم از خودروسازی، ساخت‌وساز، الکترونیک و… دارد، هم‌اکنون به یکی از ستون‌های اصلی رشد اقتصاد جهانی و توسعه زیرساخت‌ها و نوآوری‌های تکنولوژیک تبدیل شده است.

بر همین اساس، بازار جهانی آلومینیوم طی سال‌های اخیر دچار تحولات چشمگیری شده و افزایش تقاضا به‌ خصوص در صنایع خودرو و ساختمان‌سازی، رشد تولید این فلز در دنیا را به همراه داشته است.

طبق آمارهای منتشرشده توسط سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده آمریکا (USGS)، میزان تولید شمش آلومینیوم در سال ۲۰۲۳ میلادی به بیش از ۷۰ میلیون تن رسیده و بیشترین سهم تولید و مصرف این فلز استراتژیک، متعلق به دو غول اقتصادی جهان یعنی چین و ایالات متحده آمریکا بوده است.

صنعت آلومینیوم در ایران به عنوان یکی از کشورهای مطرح فلزی و معدنی جهان نیز طی دهه‌های اخیر با پیشرفت قابل‌توجهی همراه شده و افزایش تولید آلومینیوم در دستور کار چهار اسملتر آلومینیومی داخلی قرار گرفته است.

براساس آمار اعلام‌شده توسط سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو)، تولید شمش آلومینیوم در پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۶۵۰ هزار تن رسیده که این میزان البته با اختلاف ۱۰۰ هزار تنی نسبت به ظرفیت ایجادشده در کارخانجات آلومینیومی کشور یعنی حدود ۷۵۰ هزار تن همراه بوده است.

دو ابرچالش پیش‌روی توسعه صنعت آلومینیوم ایران

یکی از مهم‌ترین دلایل عدم تحقق کامل ظرفیت اسمی تولید آلومینیوم در کشور را می‌بایست ناترازی انرژی (برق) نامید.

در حالی که برق به عنوان خوراک اصلی تولید شمش در کارخانجات آلومینیوم محسوب می‌شود و نقش حیاتی در فرایند تولید این فلز غیرآهنی ایفا می‌کند، بنابراین هرگونه محدودیت در تامین پایدار برق منجر به افت تولید در واحدهای بزرگ‌مقیاس و حتی توقف فعالیت واحدهای متوسط و کوچک‌مقیاس خواهد شد.

از دیگر عواملی که تولید آلومینیوم را تحت تاثیر قرار داده و منجر به کاهش شتاب توسعه صنعت مذکور شده است، می‌توان به کمبود ماده معدنی (بوکسیت) پرعیار اشاره کرد.

در حال حاضر اگرچه تنها تولیدکننده آلومینای کشور معادن بوکسیت فراوانی را به تملک خود درآورده و اقدامات موثری را با هدف تامین ماده اولیه تولید آلومینیوم انجام داده است اما از آنجایی که میزان ذخایر بوکسیت پرعیار در معادن کشف‌شده محدود است، بنابراین بخش مهمی از بوکسیت مورد نیاز تولیدکنندگان شمش از محل واردات تامین می ‌‌‌شود که با توجه به تحریم‌های موجود، چالش‌های متعددی متوجه حال آلومینیوم‌سازان در این مسیر شده است.

با توجه به آنچه گفته شد، اگرچه طی سال‌های اخیر توسعه نیروگاه‌های مجاور کارخانجات تولید آلومینیوم گامی مثبت در جهت پایداری برق مورد نیاز این واحدها بوده است اما بهره‌گیری از منابع تجدیدپذیر نیز می‌تواند نقش موثری در کاهش فشارهای ناشی از قطعی برق طی روزهای مختلف سال ایفا کند و ضرورت دارد که احداث نیروگاه‌های خورشیدی در دستور کار تولیدکنندگان آلومینیوم کشور قرار گیرد.

همچنین به منظور تامین پایدار مواد اولیه مورد نیاز تولیدکنندگان آلومینیوم، می‌طلبد که تسهیل واردات بوکسیت و افزایش ظرفیت واحدهای پالایشی به علاوه فرآوری بوکسیت در معادن فراسرزمینی و ارسال آن به واحدهای پالایشی داخل کشور در دستور کار دولت و متولیان امر، به‌ویژه سازمان صنعت، معدن و تجارت قرار گیرد تا زمینه توسعه هرچه بیشتر صنعت آلومینیوم در آینده پیش‌رو فراهم شود.

فلزی که قربانی جنگ در منطقه خاورمیانه شد

در حالی که کشورهای حوزه خلیج فارس اعم از امارات متحده عربی و بحرین، سهم ‌قابل‌توجهی از تولید جهانی آلومینیوم را در اختیار دارند و هرگونه اخلال در فعالیت واحدهای ذوب آلومینیوم آن‌ها می‌تواند بر بازار جهانی تاثیر بگذارد، جنگ ایران با دشمن آمریکایی صهیونی سبب توقف فعالیت بخشی از خطوط تولید کارخانجات آلومینیومی مطرح در کشورهای فوق و رشد قیمت آلومینیوم شد.

در پی حملات گسترده موشکی ایران به کارخانجات آلومینیومی حاشیه خلیج فارس، قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن (LME) طی برهه‌ای کوتاه حتی به مرز چهار هزار دلار در هر تن نیز رسید که هم‌زمان با فروکش کردن شعله درگیری‌ها در سطح منطقه، قیمت این فلز به حدود سه هزار و ۵۰۰ دلار در هر تن کاهش پیدا کرد.

حالا و مادامی که ایران و آمریکا به توافق اولیه جهت پایان جنگ دست یافته‌اند و قرار است تفاهم‌‌نامه‌ای را طی روز پایانی این هفته در ژنو به امضا برسانند، باید منتظر ماند و دید برگشت آرامش به منطقه خاورمیانه، چه دستاوردی را برای تولیدکنندگان آلومینیوم به همراه خواهد داشت و چه آینده‌ای پیش‌روی فعالان جهانی این صنعت قرار خواهد گرفت.

واقعیت امر اینکه تولیدکنندگان آلومینیوم کشور حتی در روزهای بحرانی و سخت جنگ اخیر نیز دست از تلاش برنکشیدند و علی‌رغم مواجهه با خطرات متعدد، پرقدرت به فعالیت خود ادامه دادند. از این رو اکنون انتظار می‌رود حمایت‌های لازم از آن‌ها به عمل آید تا ضمن حرکت در مسیر توسعه صنعت آلومینیوم، حضور پررنگ‌تری را نیز در بازارهای منطقه‌ای و جهانی بهم رسانند.

منبع: نماد اقتصاد