واردات بیش از 65 درصد نیاز آلومینا کشور

به گزارش باشگاه آلومينيوم و به نقل از اخبار فلزات، ایران به‌عنوان کشوری که از پایه‌گذاران صنعت آلومینیوم در منطقه خاورمیانه به‌شمار می‌رود، همواره یکی از مهمترین کشورهای فعال این صنعت در منطقه محسوب می‌شده است. ایران با تولید نزدیک به 380 هزار تن آلومینیوم اولیه (آلومینیوم تولید شده از منابع معدنی) در سال 1395 و دارا بودن صنایع مختلف و فعال مصرف‌کننده آلومینیوم، چشم‌انداز تولید سالانه 1.5 میلیون تنی آلومینیوم را تا سال 1404 شمسی در برنامه خود دارد. تولید این مقدار عظیمی از آلومینیوم اولیه نیازمند مقدار قابل توجهی از منابع معدنی آلومینیوم (مانند بوکسیت) و آلومینا است. بررسی‌های به‌عمل آمده بین برترین کشورهای تولیدکننده آلومینیوم حکایت از استراتژی‌های مختلفی در تأمین آلومینا و بوکسیت مورد نیاز آن‌ها دارد؛ به این صورت که از بین 10 کشور برتر، 7 کشور واردات آلومینا داشته‌اند و این امر اهمیت تجارت آلومینا در صنعت آلومینیوم را نشان می‌دهد.

ایران به‌لحاظ موقعیت جغرافیایی فاقد منابع غنی بوکسیت است که استخراج از آن‌ها صرفه اقتصادی داشته باشد. در حال حاضر معادن معدودی از بوکسیت (که عمدتا ذخایر نسبتا کمی را دارا هستند) در ایران فعالیت می‌کنند که از این بین تنها بوکسیت استخراج شده از معدن جاجرم در استان خراسان شمالی در فرآیند بایر به آلومینای خالص تبدیل می‌شود. ظرفیت کارخانه پالایش بوکسیت جاجرم با توجه به ظرفیت تولید بوکسیت معدن جاجرم، در حدود 260 هزار تن آلومینا طراحی شده که در سال‌های اخیر با نرخی بیش از 90 درصد ظرفیت در حال فعالیت بوده است. این مقدار از تولید آلومینا تنها بخشی از نیاز کشور به تولید آلومینیوم را تأمین می‌کند و مابقی از محل واردات تأمین می‌شود. نمودار 1، مصرف آلومینای ایران را بین سال‌های 2011 تا 2015 نشان می‌دهد.

                               
با توجه به نمودار 1، به‌طور متوسط بین سال‌های 2011 تا 2015 نیاز کشور به آلومینا در حدود 690 هزار تن آلومینا بوده که با نرخ متوسط سالانه 1.8 درصدی رشد همراه بوده است. از این میان به‌طور میانگین سالانه 240 هزار تن از محل منابع داخلی تأمین شده و در حدود 450 هزار تن مازاد تقاضا، از محل واردات تأمین شده است که سهمی در حدود 65 درصدی را به‌خود اختصاص داده است. در حالی که تولید آلومینای ایران بین سال‌های 2011 تا 2015 رشد متوسط سالانه اندک 0.9 درصدی را تجربه کرده، ولی رشد تولید آلومینیوم اولیه در ایران بین سال‌های مورد بررسی سبب شده تا میزان واردات آلومینا با نرخ بیشتری (2.3 درصدی) افزایش یابد.

نمودار 2، مصرف بوکسیت ایران را بین سال‌های 2011 تا 2015 نشان می‌دهد. از آن‌جا که عمده بوکسیت تولید شده در ایران برای تولید آلومینا مصرف می‌شود و واردات بوکسیت بسیار ناچیز است، می‌توان میزان بوکسیت مصرف شده را محاسبه کرد. با توجه به نمودار 2، مصرف بوکسیت ایران بین سال‌های 2011 تا 2015 تقریبا ثابت و در حدود 510 هزار تن در هر سال برآورد شده است.

                           
 
در یکی از طرح‌های در دست اجرا، ایران در نظر دارد که واحد پالایشگاهی با ظرفیت نزدیک به 1.6 میلیون تن آلومینا را با قصد کاهش واردات آلومینای مورد نیاز احداث و راه‌اندازی کند. در این طرح بوکسیت مورد نیاز پالایش این واحد، از معادن گینه در غرب قاره آفریقا توسط جونت ونچری از ایران و گینه، تأمین خواهد شد.