بازي مار و پله صنايع بالادستي و پايين‌دستي ادامه‌دار است....
هياهوي آلومينيوم براي هيچ!
باشگاه آلومينيوم- مدت زيادي بود که شرايط رکود اقتصادي حاکم بر کشور خصوصاً در بازار مسکن که مستقيماً بازارهاي مرتبط با ساخت‌و‌ساز ازجمله محصولات آلومينيومي را تحت‌تأثير قرار مي‌دهد، در کنار قيمت بالاي عرضة آلومينيوم داخلي توسط شرکت‌هاي نيمه‌دولتي توليدکنندة آلومينيوم و همچنين واردات بي‌روية محصولات آلومينيومي خارجي که بعضي از آنها حتي درمقايسه با محصولات شرکت‌هاي داخلي کيفيت چندان قابل‌قبولي را نيز ندارند، عرصة فعاليت و ماندن و توليدکردن را براي بسياري از توليدکنندگان داخلي تنگ کرده بود.
روزهاي پاياني تابستان امسال بود که نمايندگان محترم صنف بزرگ آلومينيوم کشور در "سنديکاي صنايع آلومينيوم ايران" مژدة خبري خوش را به آلومينيوم‌کاران کشور دادند. آن خبر اين بود:
"با توجه به اقدامات صورت‌گرفته توسط سنديکاي صنايع آلومينيوم ايران و مکاتبات و پيگيري‌هاي اين سنديكا، براساس مستندات ارايه‌شده درمورد قيمت‌ها و پرميوم‌هاي جهاني آلومينيوم، فرمول قيمت‌گذاري پرميوم آلومينيوم در بورس کالا تعديل و از 250 دلار به 150 دلار تقليل يافته است؛ همچنين مصوبة مزبور جهت اجرا به مديريت بورس کالا ابلاغ شده است".
پس از اعلام اين خبر بود که اميد به تعديل و کاهش قيمت مواد اوليه آلومينيوم براي توليدکنندگان مظلوم داخلي به‌وجود آمد و پيش‌بيني مي‌شد که در روزهاي بعد از آن کاهش 300 تا 350 توماني به‌ازاي هر کيلوگرم را در قيمت به‌خصوص شمش آلومينيوم شاهد باشيم.
اما اين بار هم گردونة اقبال به کام توليدکنندگان داخلي نچرخيد و شرکت‌هاي بزرگ توليدکنندة مواد اوليه آلومينيوم کشور عرضة آلومينيوم به بورس کالا را به يکباره و به‌طور کامل قطع کردند. در اين بين و پس از يك ماه و نيم از عدم عرضه، وجود محصولات اين کارخانه‌ها در بازار غيررسمي آلومينيوم نيز شائبه‌هاي گوناگوني را به اذهان متبادر مي‌کرد که بحث آن در اين مقال نمي‌گنجد.
پس از مدتي، بار ديگر مديران سنديکاي صنايع آلومينيوم ايران به‌عنوان نمايندگان صنايع پايين‌دستي آلومينيوم دست به کار شدند و به‌منظور تعميق تعامل در صنعت آلومينيوم با صنايع بالادستي جلسه‌اي را با جناب آقاي مهندس پورعطار مديريت محترم شرکت ايرالکو برگزار کردند. چيزي که در آن زمان اعلام شد تأکيد بر فضاي مثبت و مفيد اين جلسه و ايجاد اميدواري دوباره براي صنعتگران آلومينيوم بود؛ تا جايي‌که حتي مصاحبة مديريت محترم ايرالکو درست پس از اين جلسه تعاملي و پاسخ ايشان به اين سوال خبرنگار دنياي اقتصاد مبني بر اينکه: "بنابراين در اين شرايط ما بيشتر مي‌توانيم منتظر کاهش پرميوم باشيم؟"
و پاسخ ايشان:" نه اين ربطي به کاهش پرميوم ندارد. تا زماني‌که تعرفه تعيين نشود، دست گذاشتن روي پرميوم هدف‌گيري صنعت ملي آلومينيوم است." نيز نتوانست خدشه‌اي بر اين اميدواري‌ها وارد کند. يا مثلاً جملة خاص ايشان درآن مصاحبه: "درخصوص پرميوم حرفي ندارم، سئوالم اين است که اگر ميزان پرميوم داخلي درحال‌حاضر بالا است، چرا به‌راحتي نمي‌رويد شمش ارزان با قيمت مناسب از خارج وارد و به محصول با ارزش‌افزودة بالاتر تبديل کنيد تا از توليدکننده داخل گران نخريد؟" که همگي نشان از عدم پذيرش مصوبة ستاد تنظيم بازار مي‌داد و همچنين خبر از توجه خاص ايرالکو به افزايش تعرفه آلومينيوم مي‌داد. نياز به گفتن نيست که توجه به اين گفته‌ها در آن زمان ازطريق باشگاه آلومينيوم با مخالفت دوستان آلومينيومي مواجه شد ...
حال بعد از هفته‌ها کمبود و سپس عدم عرضة آلومينيوم در بورس كالا، توسط شرکت‌هاي نيمه‌دولتي توليدکنندة آلومينيوم کشور که موجي از عدم ثبات قيمت در بازار را موجب شد و باعث به‌وجودآمدن فضاي ملتهب قيمت آلومينيوم در بازار داخلي گرديد، جلسة نهايي براي تعيين فرمول جديد قيمت‌گذاري آلومينيوم در فضاي تعاملي جديد برگزار شد و جالب اينکه درست پس از جلسه، دوستان توليدکننده بالادستي دست به کار چاپ و ابلاغ فرمول جديد شدند که اين سرعت‌عمل نشان از رضايت آنها از اين شکل محاسبه و قيمت‌گذاري دارد و علت اين همه نوسان قيمت و آشفتگي بازار در چند هفتة اخير و بي‌توجهي مسئولين ذيربط به اين آشفتگي‌ها را هويدا مي‌سازد.
عليرغم تمامي اين اتفاقات چيزي که واضح است تلاش چندبارة سنديکاي صنايع آلومينيوم ايران براي خروج از اين بحران است که جا دارد از تلاش و پيگيري‌هاي اين دوستان تقدير و تشکر کنيم؛ آن‌هم در فضايي که شرکت‌هاي نيمه‌دولتي توليدکنندة مواد اوليه، به هر طريق ممکن مصوبات دولتي و دستور وزير را هم دور مي‌زنند!
"آن نخلِ ناخَلَف که تبر شد زِ ما نبود ما را زمانه گر شِکند، ساز مي‌شويم"
در پايان براي آگاهي بيشتر درمورد شيوة جديد قيمت‌گذاري آلومينيوم صحبت‌هاي جناب آقاي مهندس آرياصادق نيت‌حقيقي عضو هيأت‌مديره و دبيرکل سنديکاي صنايع آلومينيوم ايران را در اين زمينه مي‌خوانيم:
"در فرمول قبلي مقدار پرميوم 250 دلار و براساس پرميوم‌هاي زمان خود تعيين شده بود و البته طبق معمول، مقداري بيشتر از نُرم جهاني بود كه با ضريب كاهندة 95/0 تا حدود زيادي جبران و تعديل مي‌شد، اما پس از كاهش شديد پرميوم‌هاي جهاني لزوم بازنگري به آن احساس و با پيگيري و ارائه اسناد و مدارك و گزارشات كارشناس توسط سنديكا رقم 100 دلار براي جايگزيني پيشنهاد شد كه توسط وزارتخانه به 150 دلار افزايش و ابلاغ شد.
همانطوركه شاهد بوديد مسئولين ايرالكو با بي‌توجهي به مصوبه از عرضه در بورس كالا خودداري نمودند و تمامي تلاش خود را جهت اعمال فشار به بورس و بازار و انجام لابي با حمايت ايميدرو و برخي نهادهاي ديگر بكار بستند.
دليل اين اعتراض ادعاي تصميم‌گيري بدون دخالت و حضور ايشان بود!!! درصورتي‌كه با توجه به اينكه شركت‌هاي بالادستي خودشان از اعضاي سنديكاي صنايع آلومينيوم هستند، براي آنها به‌عنوان عضو هيأت‌مديره در تمامي جلسات دعوتنامه ارسال مي‌گرديد كه البته اكثراً با غيبت مسئولين شركت‌هاي اسملتر علي‌الخصوص المهدي و هرمزال همراه بود.
نمايندگان صنايع آلومينيوم در سنديكا با پيگيري و نامه‌نگاري‌هاي مكرر تلاش كردند تا اين مقاومت و عدم تمكين به قيمت عادلانه شكسته شود ولي از سوي مسئولين محترم ايرالكو محكوم به تلاش جهت تعطيلي و زيان‌ده نمودن آن شركت شده و اطلاعات اعلامي را گزارش‌هاي غلط و كذب عنوان نمودند حال اينكه براساس اعداد و ارقام و نرخ صادرات آلومينيوم از اين شركت‌ها به خارج، تنها درخواست ما همواره فروش معادل قيمت صادراتي اين كالا در داخل كشور بوده و لا غير. چطور ممكن است صادرات با نرخ جهاني براي آنها سودده‌تر از فروش به داخل كشور با قيمت بالاتر باشد؟ ما دليل اصرار براي صادرات را نمي‌فهميم و تلاش براي مجاب كردن آنها جهت فروش آلومينيوم به داخل با همان قيمت صادراتي برچسب ناعادلانه تلاش براي تضعيف صنايع بالادستي محسوب مي‌شود!!
در هر حال متأسفانه هيچ ارگاني به عدم عرضه و نحوة توزيع و مسائل زيادي كه يكايك شما عزيزان از آن باخبر هستيد رسيدگي نكرده و پيگيري‌ها تنها به توصيه جهت توافق!!! ختم مي‌شد.
در آخرين جلسه كه روز شنبه 8/8/95 در دفتر ايرالكو با حضور مديران محترم ايرالكو، المهدي و هرمزال و آلوميناي جاجرم تشكيل شد و با توجه به اعلام فروش صادراتي شركت المهدي با پرميوم 50 دلار (اين عدد توسط جناب آقاي عليمحمدي اعلام شده است) اعلام نمودند كه حاضر هستند با اين پرميوم به داخل نيز عرضه نمايند و با توجه به كارمزد 5 درصدي واردات به سرزمين اصلي اين ضريب در فرمول جهت عرضة داخلي اعمال شد.
نكته‌اي كه از اين به بعد بايد مورد بررسي و كنترل قرار گيرد اين است كه:
1- مقرر شد حداقل 4000 تن در هفته توسط اسملترها و جاجرم در بورس كالا عرضه شود.
2- مقرر شد براي واردات محصولات آلومينيومي 5 درصد عوارض واردات درنظر گرفته شود (اين افزايش شامل آلومينيوم خالص نمي‌شود)
مسألة مهم ديگر اين است كه مي‌بايست قيمت صادرات شركت‌هاي ايرالكو و المهدي و هرمزال دقيقاً اعلام و كنترل گردد چراكه عدد 50 بر مبناي پرميوم صادراتي اعلام شده توسط ايشان است.
البته شركت ايرالكو به‌دليل حضور در سرزمين اصلي هزينة بالايي براي صادرات داشته و پرميوم صادراتي پايين‌تري درب كارخانه دارد كه بايد مشخص و در فرمول گنجانده شود.
پس منطق فرمول براساس نرخ صادرات و هزينة ورود آن تعيين شده و گرچه نسبت به فرمول قبلي كاهش زيادي ندارد ولي منطق درستي دارد مشروط بر اينكه عرضه شفاف باشد، تخفيفات پشت‌پرده وجود نداشته باشد، عرضة كافي و مستمر باشد و همچنين ارقام و مبالغ صادراتي كنترل گردد و از صادرات ارزان و فروش داخلي گران جلوگيري شود.
فراموش نكنيم رسالت سنديكا حفظ تمام زنجيرة صنعت آلومينيوم است و تنها خواسته جلوگيري از خام‌فروشي، ايجاد و تقويت زنجيرة ارزش‌افزوده، توسعة صادرات محصولات صنايع پايين‌دستي، جلوگيري از گران‌فروشي داخلي و ارزان‌فروشي خارجي است و مهمتر از همه اينكه صنايع بالادستي تقويت شوند بدون اينكه بار خود را بر دوش صنايع پايين‌دستي بگذارند.
نرخ معادل نرخ صادرات آلومينيوم است و نسبت به فرمول اعمال‌شده در آخرين عرضه پايين‌تر. يعني
نرخ دلار*1.05* (LME+50)
تعرفه جهت واردات مواد اوليه وضع نخواهد شد ولي براي واردات محصولاتي كه در داخل توليد مي‌شود به جهت حمايت از محصولات پايين‌دستي احتمالاً افزايش خواهد داشت.
مهندس هوشنگ گودرزي رئيس هيأت‌مديرة سنديكاي صنايع آلومينيوم نيز در اين خصوص گفت: به همين خاطر با توجه به شناخت عمومى از صنعت و درنظرگرفتن قوانين حاكم بر بخش دولتى و ناظر بر بخش خصوصى و تلاش در حفظ تداوم توليد صنايع بالادستى و پايين‌دستى و علم به اينكه سنديكا يك مرجع سياست‌گذار نيست بلكه تنها به‌موجب ماده 2 قانون بهبود كسب و كار، به‌عنوان مشاور مسئولان تصميم‌گيرنده پيشنهادهاي خود را طرح و از آن دفاع مي‌كند، اين مسؤليت را با تمام توان پيگيرى و اجرا نموده است.
گرچه بعضى از دوستان درمقايسه با ايرالكو و المهدى اعتقاد دارند كه مثلاً بعضى از امتيازات را نبايد براى المهدى اعمال نمود ولى بايد يادآورى شود كه قوانين ناظر فعلى المهدى را موظف به حضور و فروش در بورس نمي‌كند و به همين دليل نيز بعد از واگذارى المهدى به بخش خصوصى عليرغم تلاش‌هاى زياد و حتى به دادگاه‌بردن المهدى نتوانستند فروش المهدى را در بورس عملياتى نمايند و درنتيجه المهدى جنس خود را خارج از بورس و با قيمتى متفاوت از قيمت بورس مي‌توانست بفروشد.
به همين دليل بعضى از امتيازات براى بخشى از توليد دربرابر حذف بعضى از حقوق آنها براى يكپارچه و شفاف‌كردن بازار جاى منطقى پيدا مي‌كند.
شرح مناسب و خلاصه‌اى كه توسط آقاى مهندس حقيقى داده شد، نتيجة بحث‌هاى بسيار طولانى و كارشناسانه بين اعضاى سنديكا از سال‌هاى پيش تاكنون و توليدكنندگان بالادستى با مديريت‌هاى مختلف و با طرز فكرهاى متفاوت بوده، در اين ميان نيز تصميم‌گيران و مسئولين وضع مقررات نيز از جايگاه بالاتر و با توجه به اثر تصميمات خود بر ساير بخش‌ها و مقايسة فلزات مختلف گاه به همة خواسته‌هاى تشكل‌ها پاسخ مثبت نمي‌دهند زيرا مسئوليت آنها حفظ و حمايت از صنايع دولتى و پاسخگويى به اعتراضات نمايندگان به عملكرد بخش دولتى هستند.
من اميدوارم در يكي دو ماه آينده، گردهمايى مناسبى از دست‌اندركاران صنعت تشكيل گردد و ضمن آشنايى نزديكتر همكاران، نظرات سازندة همة دوستان شنيده شده و با حمايت فكرى و جمعى، آيندة بهترى را براى صنعت برنامه‌ريزى نماييم".
