هر سیاستی که بخواهد برای راهبری شرایط فعلی ارزی به‌کار گرفته شود، باید سمت و سوی آن به سوی یکسان‌سازی نرخ ارز باشد
نرخ واقعی ارز چقدر است؟
هر سیاستی که بخواهد برای راهبری شرایط فعلی ارزی به‌کار گرفته شود، باید سمت و سوی آن به سوی یکسان‌سازی نرخ ارز باشد و سیاستگذار ارزی کشور باید هر نوع تمهیدات و فعالیت‌های ارزی خود را در چارچوبی تدارک ببیند که در نهایت به سمت یکسان‌سازی نرخ ارز منجر شود، ضمن اینکه مسئله تنگنای ناشی از تحریم‌ها را در اولویت اول باید قرار داد، اما نباید یکسان‌سازی نرخ ارز را در حاشیه قرار داد و هر سیاستی برای خنثی‌سازی و کم اثر کردن تنگناهای ناشی از تحریم هم باید در راستای بازگشت به نظام تک‌نرخی ارز اجرا شود.
اگرچه جزئیات تصمیم ارزی دولت و بانک مرکزی مبنی بر اولویت‌بندی در تخصیص ارز هنوز مشخص نیست اما باید دانست که در وضعیت دو نرخی ارز ما با دو بازار مواجه خواهیم بود؛ یکی بازاری که باید نرخ ارز در آن از حیث سیستم توزیع و تخصیص مدیریت شود تا کالاها و خدماتی که با ارز دولتی وارد کشور می‌شود، با نرخ دیگری به بازار عرضه نشود و بازار دوم، بازار آزاد است که ارز آن از محل ارز صادراتی و دارای منشأ خارجی تأمین می‌شود که توسط صرافی‌ها و فعالان اقتصادی در بازار معامله می‌شود و خارج از شبکه بانکی عمل می‌کند.
بدیهی است نرخ ارز در بازار آزاد راه خود را طی می‌کند و قیمت‌گذاری ارز در بازار آزاد معنا ندارد اما بر این باور هستم که نرخ ارز در بازار آزاد هم باید مدیریت شود تا شاهد سه نرخی شدن ارز نباشیم، چرا که سه نرخی شدن ارز - ارز مرجع با دلار 1226تومانی، ارز ناشی از صادرات و ارز بازار آزاد - مشکل آفرین خواهد بود و باید مراقب بود که نتیجه سیاست‌ها و تدابیر جدید ارزی به سه نرخی شدن ارز منجر نشود.
اما سؤال این است که آیا دلار 1226تومان به‌عنوان نرخ مرجع بانک مرکزی قابل دفاع است یا خیر؟ تأکید می‌کنم که نرخ مرجع فعلی خیلی قابل دفاع نیست اما چون دولت این نرخ را به‌عنوان مرجع اعلام کرده است باید سیاست خود را بر یکسان‌سازی نرخ ارز استوار سازد به این معنا که فاصله و شکاف نرخ ارز در بازار آزاد و نرخ مرجع باید یکی شود و سیاستگذاران ارزی باید نرخ مؤثر ارز را پیدا کنند و آن را ملاک عمل قرار دهند.
لذا در پیش گرفتن سیاست کنترل بازار ارز و قیمت گذاری دولتی مغایر با سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز بوده و با اهدافی چون آزادسازی، مقررات‌زدایی و خصوصی‌سازی در اقتصاد در تضاد خواهد بود و همه این اهداف در نتیجه یکسان‌سازی نرخ ارز قابل تصور است و تن دادن به قیمت‌گذاری و کنترل دولتی نرخ ارز حتما باعث تشدید رانت و فساد خواهد شد.
فراموش نکنیم که در مقاطعی از تاریخ مثل دوران جنگ تحمیلی مجبور بودیم که از روش قیمت گذاری و کنترل دولتی نرخ ارز استفاده کنیم اما با توجه به توان مالی کشور و امکاناتی که امروز در اختیار داریم، شرایط برای بازگشت به نظام تک‌نرخی بسیار مساعدتر و مناسب‌تر است و ما باید آرام آرام و به تدریج نرخ ارز را متعادل کنیم. به همین دلیل معتقدم نرخ متعادل باید بر مبنای نرخ مؤثر برای واردات باشد. تأکید می‌کنم که ارزش واقعی نرخ ارز نه 1900 تومان و نه 1226 تومان است بلکه نرخ ارز باید روی 1400 تا 1500 تومان یکسان‌سازی شود.
