موسسات غیر مجاز با سپرده های مردم چه می کنند؟
نبود شفافیت در عملکرد و ضعف در دانش و تجربه عملیات بانکی، شیوه و محل مصرف منابع را در موسسات اعتباری غیرمجاز به شدت پرخطر کرده است.
مریم یعقوبی
موسسات پولی و اعتباری معمولا دل خوشی از آشکار شدن سرمایه گذاری هایشان ندارند. مدیران این موسسات بیشتر ترجیح می دهند مشارکت یا سرمایه گذاریهایشان را دور از چشم جامعه و پنهان از نگاه رسانه ها نگه دارند. دلیل این میل به مخفی ماندن هم چندان مبهم نیست؛ آشکار بودن حوزه های فعالیت و سرمایه گذاری، جامعه را نسبت به نرخ و کیفیت خدمات ارائه شده توسط بانکها و موسسات اعتباری حساس تر می کند.
این رویه اما یکی دو سالی است که دچار تغییراتی شده است؛ برخی از بانکها و موسسات اعتباری اعم از مجاز و غیرمجاز، نه تنها اصراری برای استتار مشارکت یا مالکیتشان در پروژه های بزرگ ساختمان سازی ندارند بلکه تبلیغ و نمایش این نوع فعالیتها و سرمایه گذاری ها را نقطه قوت و مایه مباهات خودشان هم می دانند.
به عبارت دیگر در حالی که بانکداران باسابقه به تجربه دریافته اند که هرقدر در جامعه ایران به اصطلاح "آهسته بروند و بیایند" عاقلانه تر است، نسل جدید بانکداران که شاید خود را در امنیت کامل می دانند، بر تبلیغ و به رخ کشیدن سرمایه گذاری هایشان اصرار دارند.
تبلیغات گسترده و پرفشار یکی از بانکهای کشور در مورد مجتمع تجاری بزرگی که در یکی از گران ترین نقاط تهران در دست ساخت دارد، از جمله این موارد است.
چنین مواردی البته همیشه از سوی خود این قبیل موسسات اعلام نمی شود و گاهی درز اطلاعات مالی آنها و آشکار شدن تسهیلات پرداختی توسط یک موسسه یا بانک به پروژه ساختمانی و... زمینه ساز دردسرهای بزرگی نیز می شود.
نمونه معروف این اتفاق، موسسه اعتباری میزان بود که پس از انتشار اخبار مربوط به مبالغ تسهیلات پرداختی آن به پروژه پدیده شاندیز، با هجوم سپرده گذاران برای دریافت پولهایشان عملا زمینه را برای اعلام انحلال این موسسه فراهم کرد.
جالب اینجاست که پروژه پدیده شاندیژ همچنان سرپا است اما موسسه میزان قربانی حواشی ایجاد شده برای پروژه ای شد که به آن تسهیلات پرداخت کرده بود.
رویه قدرت نمایی بانکها و موسسات در شهرستانها بسیار پررنگ تر است. اگر در تهران بسیاری از بانکها علاقه خاصی به خرید یا اجاره شعبه در گرانترین پاساژها، مال ها و خیابانهای شهر دارند،در بعضی شهرستانهای کشور این قدرت نمایی جلوه های جدیدتری پیدا کرده و خود را در قالب ساخت برج های بلندمرتبه تجاری مسکونی نشان می دهد.
گشت و گذاری کوتاه در مشهد مقدس به عنوان زادگاه اصلی بسیاری از تعاونی ها و موسسات اعتباری کافی است تا به نمونه های متعددی از این قبیل ساخت و سازها برخورد کنیم. برجهایی که نام برخی موسسات اعتباری را با افتخار بر رویشان حک کرده اند تا شاید البته شاید به نهادهای ناظر و بانک مرکزی این پیام را منتقل کنند که بر سرمایه گذاران این پروژه ها چندان سخت نگیرند.
با این حال اما تجربه انحلال موسسه میزان و سرگردانی سپرده گذاران آن نشان داد که در صورت برخورد قاطع با موسسات غیرمجاز که از اندوخته قانونی لازم نزد بانک مرکزی برخوردار نیستند، دارایی های غیرمنقول این موسسات در قالب ملک و مجتمع های تجاری و ساختمانی و.. نمی تواند چندان پشتوانه محکمی برای بازپرداخت پول سپرده گذاران باشد.
