متن كامل گزارش راديويي در برنامة اقتصاد و توليد ملي در خصوص صنعت آلومينيوم بالا دستي و پايين دستي و مشكلات و راهكارها آن با حضور اعضاي هيات مديره سنديكاي صنايع آلومينيوم ايران

نکتة آموزشي

پيشرفت فن‌آوري و توسعة اقتصادي هر کشور يا سازمان ارتباط تنگاتنگي با فعاليت‌هاي آموزشي، پژوهشي و توسعة منابع انساني دارد به‌طوري‌که بين توليد ناخالص ملي، صادرات، هزينه‌هاي آموزشي و توسعة منابع انساني در کشورهاي مهم صادرکننده همبستگي خوبي وجود دارد که بيانگر نقش مؤثر اين قبيل فعاليت‌ها و ارتقاء فن‌آوري و رشد اقتصادي و توانايي کشورها براي صادرات هست امروزه در کشورهاي پيشرفتة صنعتي انجام آموزش‌هاي کاربردي که به‌ افزايش بهره‌وري، بهبود کيفيت محصول و روش‌هاي ساخت و درنهايت کاهش هزينه و کاهش ضايعات و درنهايت بهبود رضايت مشتري منجر مي‌شود اهميت ويژه‌اي پيدا کرده است. در دهة اخير اين اعتقاد در کشور ما قوت گرفته که در شرايط فعلي براي توسعة همه‌جانبه ما نياز به اين داريم که توانايي‌هاي درون خود را شکوفا کنيم و براي پيشبرد برنامه‌هاي خودمان مثل بهبود فن‌آوري، افزايش  توليد، ارتقاء کيفيت و گسترش صادرات غيرنفتي لزوماً بايد راهکارهاي اجرايي و سازگار با محيط و مناسب با منابع در دسترس را پيدا کرد که مهم‌ترين آنها توسعة آموزش‌هاي علمي و کاربردي بر پاية نيازها و انديشه‌هاي بومي است. يکي از مهم‌ترين رموز پيشرفت در کشورهاي صنعتي هم در اجراي چنين خط مشي‌اي هست که اين نکته‌اي است که بايد به‌طور عميق به ‌تأثير آن پي برد. درواقع مهم‌ترين ارکان پويايي علمي و تکنولوژيک يک جامعه و به‌تبع آن يک بنگاه اقتصادي، نيروي انساني فعال آن هست که اگر با برنامه‌ريزي صحيح و آموزش‌هاي کاربردي مناسب با شرايط و منابع موجود هدايت شود، مي‌تواند خيلي از نارسايي‌ها را از بين ببرد. براي رسيدن به اين هدف طراحي و اجراي دوره‌هاي آموزشي علمي و کاربردي در رشته‌هايي که موردنياز است به‌عنوان يک راهکار مؤثر پذيرفته مي‌شود مثل دورة‌ آموزشي توليد آلومينيوم.

تعريف کلي اين دوره آشنايي و شناخت مواد اوليه موردنياز جهت توليد آلومينيوم و آلياژهاي آلومينيوم، سيستم‌ها، دستگاه‌ها و ماشين‌آلات مورد بهره‌برداري در صنايع توليد آلومينيوم، فرآيند توليد آلومينيوم از آغاز تا پايان ازنظر علمي، عملي و اجرايي و براساس استانداردهاي بين‌المللي و ملي است.

هدف از ايجاد اين رشته، تربيت کاردان و تکنسين براي صنايع و کارخانجات توليد شمش آلومينيوم است.

ضرورت و اهميت آن، ايجاد رشتة موردنظر و تربيت کاردان در اين رشته، خلاء وجود نيروهاي متخصص اجرايي و عملياتي در صنايع مربوطه را پر مي‌کند و يا  تا حدودي جبران مي‌کند.

درحال‌حاضر نيروهاي کارشناسي فعال در صنايع توليد آلومينيوم از فارغ‌التحصيلان دانشگاهي با تخصص علمي و تئوري نسبتاً بالا و ازطرف ديگر نيروهاي اجرايي و عملياتي تجربي تشکيل مي‌شوند.

نيروهاي عملياتي به‌طور عمده ازطريق تجربي و يا آموزش‌هاي کم اپراتوري تعبيه مي‌شوند و مشغول به‌کار مي‌شوند و لذا بين دو طيف يعني فارغ‌التحصيلان دانشگاهي و نيروهاي عملياتي بدنه يک خلاء وجود دارد که بدين‌وسيله جبران مي‌شود. انتظار مي‌رود فارغ‌التحصيلان پس از طي اين دوره اين توانايي‌ها را داشته باشند:

v     توانايي احياء آلومينيوم

v     توانايي کنترل کيفي مواد که در توليد آلومينيوم به‌کار مي‌روند

v     مهارت و توانايي نگه‌داري و بهره‌برداري بهينه از تجهيزات و ماشين‌آلات مورد استفاده در خطوط توليد

v     توانايي مهار و کنترل عوامل حادثه‌ساز در اين رشته

مشاغل قابل احراز در اين رشته عبارتند از:

ü      تکنسين احيا و شمش‌ريزي آلومينيوم

ü      تکنسين توليد و ساخت و پخت آند

ü      تكنسين کنترل کيفي مواد و فرآيند توليد، احياء و ريخته‌گري

گردش بيش از 2/3 ميليارد دلاري صنعت آلومينيوم در كشور

مهندس كيانوش حشمتي در اين مصاحبه راديويي كه از راديو تجارت پخش گرديد در مورد صنعت آلومينيوم كشور گفت:

ما در سال 400 هزار تن توليد شمش آلومينيوم اوليه در کشور داريم كه به‌نام بخش مادر يا بالادستي نامگذاري مي‌شود. بقية صنعت آلومينيوم به بخش زيرمجموعة اين صنعت مي‌پردازد يعني کسانيکه اين شمش را مصرف مي‌کنند. در اين بخش هم به‌طور کلي تقسيم‌بندي‌هايي که مي‌توانيم انجام دهيم توليدکنندگان پروفيل آلومينيوم و توليدکنندگان ورق آلومينيوم مي‌باشد که شامل رشته‌هاي مختلف بنابر ضخامت ورق مي‌شود. از فويل آلومينيوم در وسايل داخل آشپزخانه گرفته تا ورق‌هاي پوششي در سطح ساختمان‌ها استفاده مي‌شود. بخش ديگر صنايع ريخته‌گري يا دايکست و بخش آلياژهاي آلومينيوم است. بخش عمده‌اي از مصرف شمش آلومينيوم در صنايع کابل در داخل کشور است که بسيار مهم است. در توليد کابل‌هاي هوايي با ولتاژ بالا از آلومينيوم استفاده مي‌شود. بخش عمده‌اي از کابل‌هاي هوايي از آلومينيوم استفاده مي‌شود و کابل‌هاي مسي بيشتر در زيرِ زمين به‌كار مي‌روند.

در مجموع صنعت آلومينيوم در داخل کشور ما حوزة وسيعي را مي‌پوشاند که اگر بتوانيم آماري صحبت کنيم بسيار مشکل است که درحال‌حاضر آمار بدهيم كه چند درصد از کل صنعت کشور ما را آلومينيوم به خود اختصاص داده است.

- چرا؟

چون اين مجموعه به‌قدري گسترده است که نمي‌توان آماري داشت، مثلاً در بخش صنايع پروفيل، کارخانجات بسيار وسيعي داريم که به‌طور کلي ثبت‌شده نيستند و اصطلاحاً زيرپله‌اي هستند. درواقع اين کارخانجات دارند فعاليت مي‌کنند ولي فعاليتشان جايي ثبت‌شده نيست و ما نمي‌توانيم از لحاظ آماري آنها را وارد کنيم.

کلاً اگر از لحاظ گردش مالي، راجع به اين قضيه يک حساب درست داشته باشيم، اگر فرضاً 400 هزار تن آلومينيوم در داخل کشور توليد شود، با احتساب نرخ امروز بازار جهاني مثلاً 2200-2000 دلار به‌ازاي هر تن آلومينيوم رقم مربوط به توليد 400 هزارتن آلومينيوم اوليه برابر با 800 ميليون دلار مي‌شود.

اگر اين رقم را در بخش‌هاي زيرمجموعه‌ توسعه دهيم، حداقل بايد 4 برابر شود. پس درحدود 3 ميليارد و 200 ميليون دلار در سال گردش مالي صنعت آلومينيوم در کشور است.

- برگرديم به عقب‌تر درخصوص مواد اوليه براي توليد شمش صحبت کنيم. وضعيت معادن ما به چه صورت است؟

به‌طور کلي توسعة صنعت آلومينيوم در همه جاي دنيا، براساس مواد اوليه نبوده است چراکه حدوداً 40 درصد هزينة توليد آلومينيوم به انرژي مصرفي آن برمي‌گردد که الکتريسيته است بنابراين کشورهايي روي اين مسأله سرمايه‌گذاري مي‌کنند که داراي انرژي ارزان هستند مثلاً کشورهايي که توليد برق آبي دارند مثل کانادا اولويت اول هستند چون برق ارزان دارند. بعد کشورهايي در اولويت هستند که انرژي ارزان دارند يعني انرژي الکتريکي ارزان را مي‌توانند عرضه کنند که خواه‌ناخواه به کشورهايي برمي‌گردد که داراي انرژي فسيلي هستند. به همين دليل صنعت آلومينيوم در حوزة خليج‌فارس بسيار توسعه پيدا کرده است و کشورهايي مثل امارات، بحرين، قطر، عمان، عربستان و... روي صنعت آلومينيوم براي توليد شمش سرمايه‌گذاري کلان کرده‌اند و به‌نظر مي‌رسد به حَسَب آماري، آيندة آلومينيوم براي دنيا هم در همين کشورهايي که انرژي ارزان دارند خلاصه مي‌شود.

وضعيت معادن ايران به چه صورت است؟ آيا نياز به واردات داريم؟

درحال‌حاضر در ايران، بخش عظيمي از مواد اوليه موردنياز براي توليد شمش ( پودر آلومينا، پتروليوم كك، آند، كاتد و... ) از خارج وارد مي‌شود. ما سرمايه‌گذاري‌هايي در اين زمينه کرده‌ايم. تنها در يک زمينه پودر آلومينا در معادن بوكسيت جاجرم طي برنامه‌ريزي‌هاي بلندمدت که انجام شده، توانستند توليد پودر آلومينا داشته باشند که كفاف بيش از 25 درصد نياز کشور را نمي‌دهد.

ادامة صحبت با مهندس هوشنگ گودرزي:

ادامه دارد...