تولید آلومینیوم به 1.5 میلیون تن خواهد رسید؟

به گزارش اخبار فلزات و به نقل از ای.ام.سی تولید آلومینیوم ایران در سال 2015 به 353 هزار تن رسید. میزان تولید کل آلومینیوم اولیه ایران در چند سال اخیر (از سال 2010 تا 2015) در نمودار نشان داده شده است. بر اساس سند توسعه ایران 1404، تولید آلومینیوم کشور از سال 2016 تا 2025 در هر سال باید با نرخ متوسط 15.57 درصد افزایش یابد. این درحالی است که در حال حاضر مجموع ظرفیت‌های تولید واحدهای ذوب در حال بهره‌برداری حدود 475 هزار تن است و میزان تولید واقعی آلومینیوم کشور در 10 سال اخیر با نرخ متوسط سالانه 4.89 درصد افزایش داشته است. بدین ترتیب برای رسیدن به هدف 1404، ایران باید نرخ افزایش تولید آلومینیوم خود را بیش از سه برابر افزایش دهد. همان‌طور که در نمودار مشخص است در چند سال اخیر نرخ بهره‌برداری از ظرفیت آلومینیوم ایران حدود 70 درصد ظرفیت بوده است؛ یا به عبارتی دیگر واحدهای ذوب آلومینیوم کشور با 70 درصد ظرفیت خود در حال تولید آلومینیوم هستند. در نمودار زیر، طرح‌های توسعه‌ای احتمالی و قطعی که ایران در نظر دارد به بهره‌برداری برساند نشان داده شده‌اند. برخی از طرح‌های نشان داده شده در نمودار در قالب طرح‌های توسعه‌ای یک واحد تولیدی و برخی احداث و راه‌اندازی واحد جدید تولیدی است. در این نمودار، ظرفیت‌های تعریف شده برای هر واحد تولیدی آلومینیوم مشخص شده است. از این بین، طرح ساخت واحد تولیدی مشترک بین ایران و هند قطعیت کمتری نسبت با سایر طرح‌ها دارد. محل احداث بیشتر طرح‌های تولید آلومینیوم، در نواحی جنوبی کشور قرار دارد که علاوه بر دسترسی به منابع انرژی عظیم کشور، به آب‌های آزاد نیز دسترسی وجود دارد. این امر تأثیر به سزایی در تجارت آینده بین المللی صنعت آلومینیوم کشور خواهد داشت. 

ظرفیت تجمیعی تمامی طرح‌های توسعه‌ای ذوب آلومینیوم کشور (که در نمودار نشان داده شده است)، بیشتر از هدف سند ایران 1404 است. دسترسی به منابع مواد اولیه برای تولید آلومینیوم، دسترسی به منابع مالی، تحریم‌های بین‌المللی، دسترسی به تکنولوژی‌های جدید و صنایع پشتیبان این صنعت از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در روند رشد تولید آلومینیوم اولیه در ایران خواهد بود. شاید در نگاه اول به نمودار و با توجه به طرح‌های توسعه‌ای در نظر گرفته شده بتوان تحقق این برنامه را به راحتی عملی دانست، ولی باید به موانعی که برای بهره‌برداری از این طرح‌ها پیش روی کشور است نیز اندیشید. به عنوان مثال طرح احداث ذوب آلومینای ایران از سال 1384 شمسی پایه‌ریزی شد، ولی با وجود تلاش‌های مکرر مسؤلین و مدیران این حوزه برای برداشتن موانع موجود، با گذشت حدود 11 سال به دلیل سیاست‌گذاری‌های نادرست و بعضاً غیرکارشناسانه هنوز موفق به راه‌اندازی این خط نشده‌اند. این در حالی است که برای ساخت واحد ذوب آلومینیوم صحار در کشور عمان (تنها تولیدکننده آلومینیوم اولیه در این کشور)، بعد از عقد قرارداد با شرکت ارائه‌دهنده تکنولوژی در سال 2005، عملیات احداث کارخانه از سال 2006 آغاز و بنا به برنامه‌ریزی‌های به عمل آمده برای فاز اول تا سال 2008 به پایان رسید. فاز اول این کارخانه دارای ظرفیت تولید 360 هزار تن آلومینیوم اولیه است که با اضافه شدن فاز دوم، ظرفیت تولید این کارخانه به دو برابر مقدار قبلی افزایش می‌یابد. حضور ریوتینتو آلکن به عنوان یکی از بزرگترین شرکت‌های تولیدکننده آلومینیوم و آلومینای دنیا با 20درصد سهام در این شرکت، باعش شده است تا تامین منابع مالی، تامین مواد اولیه و دسترسی به تکنولوژی برای این شرکت تسهیل شود. میزان تولید آلومینیوم اولیه این کارخانه در اولین سال بعد از بهره‌برداری (2009) حدود 351 هزار تن گزارش شد که میزانی بسیار نزدیک به ظرفیت اسمی کارخانه بود.