مصرف آلومینیوم در سطح جهانی در حال افزایش است و این می‌تواند خبر خوبی برای فعالان این حوزه باشد
>
بازارهای آسیای میانه و آفریقا فرصتی برای آلومینیوم ایران
اما این موضوع می‌تواند بر میزان مصرف فولاد به‌ویژه در صنعت خودروسازی تاثیر منفی داشته باشد زیرا خودروسازان به دنبال ساخت بدنه‌های سبک خودرو برای کاهش مصرف انرژی هستند.در واقع با پیش‌بینی‌های انجام شده شاید بازار آینده آلومینیوم، بازار پر رونقی برای تولیدکنندگان آن باشد.
برخی از فعالان این حوزه معتقدند افزایش تولید می‌تواند یکی از دلایل افزایش مصرف باشد. به طوری که تقاضای اروپا برای شمش اکستروژن، شمش ورق و آلیاژ اولیه ریخته‌گری در ۳ ماه نخست اندکی بالاتر در مقایسه با همان دوره در سال ۲۰۱۴م بود.
محصولات نورد شده و اکسترود شده تقاضای اروپا برای محصولات نورد اول تا ۱۱ درصد در ۳ ماه نخست در مقایسه با ۳ ماه چهارم ۲۰۱۴م (به دلایل فصلی) افزایش پیداکرد. مصرف محصولات نورد شده در اروپا ۱/۱۴ میلیون تن بود که در مقایسه با ۳ ماه چهارم ۱/۰۳ میلیون تن افزایش را نشان می‌دهد. از سویی دیگر مصرف محصولات نورد شده در امریکا و کانادا در ۳ ماه نخست با ۳ درصد افزایش به ۱/۶میلیون تن در مقایسه با ۱/۱۲ میلیون تن در ۳ ماه چهارم رسید.
با توجه به افزایش تولید و مصرف، تولیدکنندگان ایرانی نیز می‌توانند برای بازار آینده برنامه‌ریزی‌های خوبی داشته باشند اما نباید فراموش کرد که صنعت آلومینیوم ایران با مشکل مواد اولیه مواجه است و اگر می‌خواهد در بازار جهانی سهم خوبی داشته باشد باید گام‌های اساسی را برای رفع این مشکل بردارد.
شرایط نامناسب بوکسیت‌زایی در نیمکره شمالی
برای حضور مناسب ایران در بازار آینده آلومینیوم باید ارقام تعیین‌شده در سند چشم‌انداز محقق شود؛ تحقق این موضوع نیازمند مواد اولیه است که به دلیل نبود ذخایر کافی باید بخشی از آن را وارد کرد در نتیجه در قیمت تمام‌شده محصولات تولیدی کمی تغییر ایجاد می‌شود.
بهروز برنا، معاون اکتشافات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران درباره ذخایر بوکسیت در ایران گفت: اگر بررسی از وضعیت ذخایر بوکسیت ایران داشته باشیم، خواهیم دید که ایران را نمی‌توان جزو کشورهای تراز اول دارای این ذخیره دسته‌بندی کرد و این یکی از دغدغه‌های اصلی مسئولان معدنی کشور است، به همین دلیل اکتشاف آلومیت نیز در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در دستور کار قرار گرفت.
وی با اشاره به اینکه بوکسیت ماده اولیه تولید آلومینیوم است، افزود: شرایط زمین‌شناسی ایران برای بوکسیت‌زایی مطلوب نیست و به‌طور کلی شرایط بوکسیت‌زایی در نیمکره شمالی چندان مناسب نیست درحالی که این شرایط در کشوری مانند استرالیا بسیار مناسب است. در برنامه‌های اکتشافی آلومیت در کشور، محوری در قزوین تا مرز شوروی سابق پیدا شد که براساس گزارش سازمان زمین‌شناسی ۱/۵میلیارد تن ذخیره آلومیت با عیار۳۰درصد در این محور کشف شد، اما به دلیل تولید اسیدسولفوریک زیاد، طرح شناسایی فسفات‌های رسوبی نیز همزمان در دستور کار قرار گرفت و تا سال ۵۸ ادامه پیدا کرد. فناوری این کار را روس‌ها در شهر گنجه آذربایجان در اختیار داشتند اما همکاری لازم در زمینه این فناوری انجام نشد و طرح به نتیجه نرسید.
برنا بیان کرد: با توجه به اتفاقاتی که در طرح یاد شده رخ داد، تصمیم برآن شد تا روی ذخایر نفلین سینیت کار شود. درواقع از بحث آلومیت خارج شدیم. براساس مطالعات انجام شده در زمینه بوکسیت، ذخایر پراکنده‌ای از این ماده معدنی در کشور وجود دارد، به طوری که تا پایان سال ۹۲ حدود ۴۵ معدن بوکسیت فعال در کشور ثبت شده است.
به گفته وی، میزان ذخیره کلی ۳۰تا ۳۵میلیون تن است که این ذخایر در مناطق مختلفی از کشور پراکنده شده‌اند. به طوری که در قطب البرز شاهد معدن جاجرم هستیم و در استان‌های دیگر همچون سمنان، گلستان و مازندران نیز ذخایری از بوکسیت شناسایی شده‌اند.
انرژی ارزان، مزیتی برای تولید آلومینیوم
با توجه به پراکندگی ذخایر بوکسیت در ایران بدون شک برای افزایش تولید آلومینیوم باید بخشی از مواد اولیه را وارد کرد. بهره‌برداری از معدن بوکسیت گینه می‌تواند در حضور آلومینیوم ایران در بازارهای جهانی موثر باشد. البته به دلیل هزینه‌های حمل شاید بهتر باشد کارخانه‌ای با همکاری بخش خصوصی در نزدیکی همان معدن ساخته شود.
برنا درباره این موضوع اظهار کرد: به دلیل کمبود ذخیره بوکسیت در ایران مسئولان معدنی برای استفاده از بوکسیت معدن گینه با این کشور قرارداد همکاری امضا کرد. اما به دلیل فاصله بسیار تا بندر سال‌ها غیرفعال ماند اما به تازگی به دنبال فعال سازی این معدن هستند. البته باید این نکته را در نظر داشت که صنعت آلومینیوم، صنعتی انرژی‌بر است به همین دلیل کشورهایی مانند امارات، بحرین و... بوکسیت را از کشورهای دیگر خریده و وارد می‌کنند؛ درواقع تولید آلومینیوم برای کشورهایی که انرژی ارزان در اختیار دارند توجیه اقتصادی دارد حتی اگر مواد اولیه را وارد کنند.
وی ادامه داد: امروز تاجیکستان به دلیل داشتن سدهای بزرگ و تولید برق با واردات بوکسیت از قزاقستان، آلومینیوم تولید می‌کند زیرا انرژی در اختیار دارد. با توجه به محدودیت‌های مسافتی، قزاقستان نیز می‌تواند فرصتی مناسب برای توسعه صنعت آلومینیوم ایران باشد. قزاقستان ذخایر خوبی از بوکسیت در اختیار دارد و با توجه به مذاکرات انجام شده میان دو کشور می‌توان برای استفاده از این ذخایر با قزاقستان وارد همکاری شد. از سویی دیگر چندی پیش شرکت‌های متالورژی قزاقستان نیز برای ورود به صنعت آلومینیوم ایران ابراز تمایل کرده‌اند. با توجه به سرمایه‌گذاری بالا در معدن بوکسیت گینه، استفاده از معادن قزاقستان نیز می‌تواند در اولویت‌های صنعت آلومینیوم قرار گیرد.
روابط بین‌المللی مهم‌ترین زیرساخت
با توجه به پیش‌بینی‌های انجام شده برای افزایش مصرف آلومینیوم در جهان، ایران باید برای بازاریابی و ورود به بازارهای جهانی اقدامات لازم را در دستور کار قرار دهد. درواقع نمی‌توان منتظر ماند تا چشم‌انداز در نظر گرفته شده به تحقق برسد، بلکه از امروز باید به دنبال بازاریابی محصولات آلومینیومی باشیم تا بتوانیم عقب‌افتادگی خود را نسبت به کشورهای حاشیه خلیج‌فارس جبران کنیم.
کیانوش حشمتی، کارشناس صنعت آلومینیوم ایران درباره ورود ایران به بازارهای اروپایی اظهار کرد: بدون شک ما توانایی ورود به بازارهای آلومینیومی را داریم. درحال‌حاضر میزان تولید ما ۳ برابر ظرفیت مورد نیاز بازار داخلی است، در نتیجه می‌توانیم برای صادرات مازاد تولید به بازارهای جهانی اقدام کنیم. اما باید این نکته را در نظر داشت که ورود به بازارهای جهانی به‌ویژه بازارهای اروپایی نیازمند ایجاد روابط سیاسی و بین‌المللی است. صنعت آلومینیوم ایران با مازاد تولید مواجه است در نتیجه می‌توانیم با بازارهای اروپایی وارد همکاری شویم اما باید برای برقراری ارتباط وارد مذاکره شویم.
وی در پاسخ به این سوال که برای همکاری با بازارهای جهانی به‌ویژه بازارهای اروپایی نیازمند چه زیرساخت‌هایی هستیم؟ افزود: مهم‌ترین موضوع در این بخش، حل مسائل بین‌المللی است. تا زمانی که موانع موجود در مسیر روابط بین‌المللی برداشته نشود ما برای ورود به بازارهای جهانی ازجمله بازارهای اروپا با مشکل روبه‌رو خواهیم بود. امروز برای ورود به بازارهای جهانی با مشکلاتی از جمله سیستم بانکی و نقل‌وانتقال پول، گشایش نیافتن ال‌سی و... مواجه هستیم، که برای حضور موفق در بازارهای جهانی درگام نخست باید این مشکلات رفع شود. درحال‌حاضر صنعت آلومینیوم ایران تنها با چند کشور محدود ارتباط دارد. امیدوار هستیم با توافق نهایی در فضای سیاسی، دامنه همکاری‌های بین‌المللی صنعت آلومینیوم ایران گسترده شود.
چین یکی از بزرگترین بازارهای مصرفی آلومینیوم را در اختیار دارد با این وجود به گفته حشمتی، بازار این کشور بازار مناسبی برای آلومینیوم ایران نخواهد بود زیرا تولیدات آلومینیوم در چین درحال‌حاضر از مرز ۳۰میلیون تن گذشته است در نتیجه دیگر جایی برای حضور ایران باقی نمی‌ماند.
وی ادامه داد: ایران می‌تواند در بازارهای موجود در کشورهای آسیای میانه و افریقا نیز ورود پیدا کند. فضای رقابتی موجود در این بازارها برای ایران بسیار مناسب است. محصولات آلومینیوم ایران با استانداردهای جهانی تولید می‌شود درنتیجه می‌تواند در بازارهای یاد شده فعالیت خوبی داشته باشد.
کشورهای حاشیه خلیج‌فارس فعالیت بسیار خوبی در صنعت آلومینیوم داشته‌اند به طوری که در چند سال اخیر به بزرگترین تولیدکنندگان آلومینیوم منطقه تبدیل شدها ند. تولید آلومینیوم تنها در دوبی از مرز یک‌میلیون تن گذشته درحالی که تولید آلومینیوم در ایران حدود ۳۰۰هزار تن است به همین دلیل آلومینیوم ایران توان رقابت با کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس را ندارد پس بهتر است برای صادرات این محصول معدنی بر بازارهای آسیای میانه و افریقا متمرکز شویم.
