انرژی امن؛ حلقه گمشده زنجیره صنایع بزرگ

به گزارش باشگاه آلومینیوم به نقل از ایراسین، امروز مهم‌ترین دغدغه صنایع خصوصا صنایع بزرگ کشور صرفاً قیمت برق نیست، بلکه امنیت و پایداری تأمین انرژی است. برای بسیاری از صنایع، به‌ویژه فولاد، سیمان، آلومینیوم، ریخته‌گری و واحدهایی که از کوره‌های قوس الکتریکی استفاده می‌کنند، حتی چند دقیقه قطعی برق میتواند خسارت‌های سنگینی به تجهیزات، مواد اولیه، فرآیند تولید وارد کند؛ بنابراین، هزینه ناشی از قطع برق به‌مراتب بیشتر از هزینه تأمین برق پایدار است.

واقعیت این است که ناترازی تولید و مصرف برق به یک چالش ساختاری در اقتصاد کشور تبدیل شده . با توجه به روند افزایش مصرف، رشد صنایع و محدودیت‌های سرمایه‌گذاری در توسعه نیروگاه‌ها، انتظار نمیره این مشکل در کوتاه‌مدت برطرف شود؛ از این رو، صنایع باید نگاه خود را از «مصرف‌کننده برق» به «مدیریت و سرمایه‌گذاری در امنیت انرژی» تغییر دهند.

با نگاه به سیاستگذاری توسعه صنعت برق با مشارکت بخش خصوصی مشاهده میکنیم قوانینی نیز در همین مسیر تدوین شده‌ است. «ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان» صنایع را مکلف کرده، بخشی از برق مصرفی را از طریق احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر تأمین کنند و به شبکه بدهند، اما این اقدام سبب اطمینان از استثنا شدن قعطی حاصل از مدیریت بار نمی شود؛ همچنین «ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق» بستر مشارکت بخش خصوصی، ایجاد نیروگاه و انعقاد قراردادهای دوجانبه را فراهم کرده است.

در آیین نامه اجرایی بند «ب» ماده ۴۳ گفته شده صنایع، به‌ویژه صنایع انرژی‌بر، میتوانند بخشی از برق مورد نیاز خود را از طریق سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های تجدیدپذیر تأمین کنند. آیین‌نامه هم جزئیات اجرا را مشخص میکند؛ مثل نحوه اخذ مجوز، اتصال به شبکه، نحوه تسویه و امکان استفاده یا فروش برق مازاد. نتیجه این مقررات این است که احداث نیروگاه خورشیدی برای صنایع فقط یک راهکار قانونی و اقتصادی برای کاهش هزینه تامین انرژی پایدار است.

از منظر اقتصادی نیز شرایط به‌طور محسوسی تغییر کرده است که به ناچار هزینه های تامین انرژی به طور قابل توجهی افزایش پیدا کرده. افزایش قیمت معاملات برق در بورس انرژی که با افزایش بیش از دو برابری نسبت به پارسال روبه روست نشان می‌دهد، برق پایدار به یک کالای راهبردی و ارزشمند تبدیل شده است. این روند، از یک سو هزینه خرید برق خصوصا برق قطع نشو از بازار را برای صنایع افزایش داده و از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های اختصاصی، به‌ویژه نیروگاه‌های خورشیدی، را از نظر اقتصادی کاملاً توجیه‌پذیر کرده است.

به اعتقاد من، مطمئن‌ترین راهکار برای صنایع، به‌ویژه واحدهایی که توقف تولید برای آن‌ها خسارت‌های سنگین به همراه دارد، حرکت به سمت تأمین ترکیبی انرژی است. این راهکار شامل احداث نیروگاه خورشیدی اختصاصی، انعقاد قراردادهای بلندمدت خرید برق از نیروگاه‌های خصوصی و بهره‌گیری از سایر منابع تولید برق متناسب با نیاز هر صنعت است. چنین ترکیبی می‌تواند وابستگی صنایع به شبکه سراسری را کاهش داده و امنیت تأمین برق را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.

امروز نیروگاه خورشیدی یک سرمایه‌گذاری استراتژیک برای حفظ استمرار تولید و جلوگیری از هزینه های مازاد، کاهش ریسک، افزایش تاب‌آوری بنگاه و حتی ایجاد درآمد از طریق عرضه برق مازاد در بورس انرژی محسوب می‌شود.

چشم‌انداز پیش‌رو نیز کاملاً روشن است، در سه تا پنج سال آینده، امنیت انرژی به یکی از مهم‌ترین شاخص‌های رقابت‌پذیری صنایع تبدیل خواهد شد. صنایعی که از امروز برای احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر، مدیریت هوشمند مصرف و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تأمین برق برنامه‌ریزی کنند، از مزیت تولید پایدار، هزینه قابل پیش‌بینی‌تر و قدرت رقابت بالاتر برخوردار خواهند بود. در مقابل، صنایعی که همچنان صرفاً به برق شبکه متکی بمانند، با محدودیت‌های بیشتر، افزایش هزینه‌های انرژی و ریسک توقف تولید مواجه خواهند شد.

سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های خورشیدی، هزینه نیست؛ بلکه تضمین امنیت انرژی و سرمایه‌گذاری برای آینده صنعت ایران است، نکته مهم این است که انرژی از یک حوزه کاملاً دستوری و کوتاه‌مدت به یک نظام قابل پیش‌بینی، شفاف و مبتنی بر قرارداد تبدیل شود. صنعت برای سرمایه‌گذاری و تولید پایدار، بیش از هر چیز به مورد قیمت‌گذاری روشن و واقعی، تضمین تأمین و امکان مشارکت مستقیم مدیریت انرژی نیاز دارد.

یادداشت؛ عباس نیک‌زاد-دبیر کمیسیون انرژی اتاق ایران