باشگاه آلومينيوم: فراهم کردن شرايط براي تحقق اهداف پيشبيني شده در بخش صنعت و معدن موجب شد تا براساس ارزيابيهاي صورت گرفته پنج شاخص کليدي براي اولويتبندي رشته فعاليتهاي منتخب مدنظر قرار گيرد.
![]()
باشگاه آلومينيوم: فراهم کردن شرايط براي تحقق اهداف پيشبيني شده در بخش صنعت و معدن موجب شد تا براساس ارزيابيهاي صورت گرفته پنج شاخص کليدي براي اولويتبندي رشته فعاليتهاي منتخب مدنظر قرار گيرد.
به گزارش باشگاه آلومينيوم و به نقل از محدوديت زماني براي تحقق اهداف پيشبيني شده در افق 1404 از يکسو و اولويتبندي صحيح، شناسايي و تمرکز بر رشته فعاليتهايي که بيشترين نقش و قابليت در دستيابي سريعتر به اهداف را دارند از سوي ديگر، موجب شد تا اولويتبندي رشته فعاليتهاي بخش صنعت و معدن در دستور کار قرار گيرد و به اين طريق مقرر شد تا سياستها و برنامهها براساس اولويتهاي تدوين شده، اجرايي شود. پنج شاخص تدوين شده براساس ارزيابي 23 رشته فعاليت بخش صنعت و معدن در نظر گرفته شده تا با شناسايي صنايع اولويتدار گامي موثر در راستاي تحقق و توسعه صنعتي کشور برداشته شود. اين پنج شاخص عبارتند از «شاخص سهم ارزش افزوده، شاخص سهم اشتغال، شاخص ارزش صادرات صنعتي و عملکرد صادرات صنعتي کشور، شاخص مزيت نسبي آشکار شده يکنواخت و شاخص سهم تعداد بنگاههاي صنعتي 10 نفر کارکن و بيشتر» شاخصهايي که رشته فعاليتهاي صنعتي و معدني براساس آنها اولويتبندي شدهاند و در گروههاي مختلف طبقهبندي شدهاند.
با توجه به بررسيهاي صورت گرفته، ميتوان گفت رشته فعاليتهاي صنايع توليد مواد و محصولات شيميايي، توليد محصولات كاني غيرفلزي، فلزات اساسي، مواد غذايي و آشاميدني، صنايع توليد فرآوردههاي نفتي، صنايع نساجي و پوشاك و وسايل نقليه در تمامي شاخصهاي پيشبيني شده بيشترين نقش و سهم را دارند و به همين دليل بايد در تعيين اولويتهاي سرمايهگذاري بيشتر مورد توجه قرار گيرند. از ميان پنج شاخص پيشبيني شده براي اولويتبندي صنايع و با توجه به ارزيابي و تحليلهاي صورت گرفته از بين 23 رشته فعاليت در بخش صنعت و معدن درخصوص شاخص سهم ارزش افزوده که بهعنوان يکي از شاخصهاي اصلي براي اولويتبندي فعاليتهاي صنعتي و معدني مد نظر قرار گرفته است، 6 رشته فعاليت معرفي شده است. شاخص سهم ارزش افزوده به قيمت ثابت سال 1383 محاسبه شده و براساس دادههاي موجود تا سال 1392 و بر مبناي كدهاي آيسيک دو رقمي، 6 رشته فعاليت «صنايع توليد مواد و محصولات شيميايي، توليد فلزات اساسي، توليد ساير محصولات كاني غيرفلزي، وسايل نقليه زميني، ريلي و دريايي، مواد غذايي و آشاميدني و ماشينآلات و تجهيزات طبقهبندي نشده» به ترتيب بيشترين نقش در سهم ارزش افزوده بخش صنعت و معدن را به عهده دارند.
شاخص سهم اشتغال بخش بر مبناي اطلاعات كارگاههاي 10 نفر كاركن و بيشتر ارزيابيهاي صورت گرفته بيانگر آن است که رشته فعاليتهاي صنايع مواد غذايي و آشاميدني، توليد محصولات كاني غيرفلزي، وسايل نقليه موتوري، تريلر و...، صنايع توليد مواد و محصولات شيميايي، توليد فلزات اساسي و توليد منسوجات به ترتيب بيشترين نقش را در اشتغال بخش، داشتهاند. از سوي ديگر بر اساس ارزيابيهاي صورت گرفته درخصوص شاخص ارزش صادرات صنعتي و عملکرد صادرات صنعتي كشور نيز ميتوان گفت «گروه فعاليتهاي صنايع توليد مواد و محصولات شيميايي، محصولات لاستيکي و پلاستيکي، صنايع توليد فرآوردههاي نفتي، توليد فلزات اساسي، مواد غذايي و آشاميدني و توليد محصولات كاني غيرفلزي» بيشترين نقش را در صادرات صنعتي به عهده دارند و به همين دليل در راستاي افزايش صادرات صنعتي بايد اين گروه از صنايع در اولويت قرار گيرند.
اما مزيت نسبي آشکار شده يکنواخت (SRCA) نيز که (در اين شاخص ساختار صادرات ملي در مقابل ساختار صادرات جهاني براي يک كالا مورد ارزيابي قرار ميگيرد) بهعنوان يکي ديگر از پنج شاخص در نظر گرفته شده براي اولويتبندي بخش صنعت و معدن مدنظر قرار گرفته است. براساس ارزيابيهاي صورت گرفته روند افزايشي اين شاخص در طول زمان، نشاندهنده بهبود موقعيت رقابتي يک كالا در سطح جهان يا يک منطقه خاص، در راستاي ايجاد فرصتهاي مناسب يا استفاده از فرصتهاي پيش آمده تلقي مي شود. با توجه به محاسبات بهعمل آمده براساس آمارهاي صادراتي سال 2014 براي اين شاخص تنها رشته فعاليتهاي استخراج نفت خام و گاز طبيعي، به استثناي بررسيهاي اكتشافي، استخراج كانسارهاي فلزي و ساخت مواد و محصولات شيميايي، داراي مزيت نسبي هستند و ساير رشته فعاليتها فاقد مزيت نسبي لازم در بازار رقابتي دنيا هستند.
سهم تعداد بنگاههاي صنعتي 10 نفر كاركن و بيشتر نيز يکي ديگر از شاخصهايي است كه براساس آن گروه فعاليتهاي صنعتي و معدني، مورد ارزيابي قرار گرفته است و نتايج حاصل شده بيانگر آن است که رشته فعاليتهاي توليد محصولات كاني غيرفلزي، صنايع مواد غذايي و آشاميدني، توليد محصولات فلزي فابريکي به جز ماشينآلات، صنايع توليد مواد و محصولات شيميايي، توليد منسوجات و توليد محصولات لاستيکي و پلاستيکي بيشترين نقش را در اين شاخص داشتهاند. علاوه بر اولويتبندي صنايع براساس پنج شاخص کليدي، اهداف کلي و کمي نيز براي اين بخشها در نظر گرفته شده است تا به اين طريق مسير رسيدن به اهداف چشمانداز 1404 تسهيل شود.
به منظور اولويتبندي اهداف كلان، طي مطالعه انجام شده از سوي وزارت صنعت، معدن و تجارت 13 هدف در نظر گرفته شده که در اين خصوص ميتوان به «ارتقاي بهرهوري در بخش، افزايش جذب سرمايهگذاري خارجي، افزايش رقابتپذيري صنعتي کشور، افزايش سهم ارزش افزوده بخش از توليد ناخالص داخلي به منظور صنعتي کردن کشور، افزايش سهم صادرات صنعتي کشور در صادرات صنعتي جهان، افزايش سهم و نقش بخش خصوصي در فعاليتهاي بخش صنعت، معدن و تجارت، افزايش سهم توليدات با فناوري متوسط و بالا در ارزش افزوده و صادرات صنعتي کشور، توسعه اشتغال پايدار در بخش صنعت، معدن و تجارت، ارتقاي سهم بخش خصوصي واقعي در واگذاري مالکيت واحدهاي صنعتي،معدني و تجاري، افزايش کارآيي نظام توزيع کالا و خدمات، افزايش سهم ارزش افزوده صنعتي کشور در ارزش افزوده صنعتي جهان، الحاق به سازمان تجارت جهاني و بهرهبرداري از ظرفيتهاي آن و ارتقاي شاخصهاي زيست محيطي در راستاي دستيابي به اهداف توسعه پايدار» اشاره کرد. اهداف كمي بخش صنعت، معدن و تجارت نيز در برگيرنده 29 بخش ميشود که اهم اين اهداف در حوزه ارزش صادرات غيرنفتي (کالا و خدمات)، ارزش صادرات صنعتي و معدني، سرانه صادرات غيرنفتي (کالا و خدمات)، نسبت صادرات به واردات غير نفتي تعيين شده است.